> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://ontraadseld.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Dichtstbijzijnde rotsplaneet blijkt kaal: geen spoor van een atmosfeer
- URL: https://ontraadseld.nl/dichtstbijzijnde-rotsplaneet-blijkt-kaal-geen-spoor-van-een-atmosfeer/
- Published: 2026-11-12T18:55:27.000Z
- Updated: 2026-11-13T08:02:49.000Z
- Author: Ontraadseld
- Tags: Ruimte & Sterrenkunde

Op maar 6,9 parsec afstand, zo'n 22,5 lichtjaar, draait een klein rotsachtig planeetstelsel om een rode dwergster. Dat is in kosmische termen onze achtertuin: licht van je vliegtuig zou er miljoenen jaren over doen om daar te komen, maar sterrenlicht doet het in 22,5 jaar. Precies daarom is dit stelsel, LTT 1445 A, zo'n interessant proefkonijn voor de ruimtetelescoop James Webb (JWST).

Astronomen onderzochten twee planeten in dit stelsel: LTT 1445 A b en c. Beide zijn rotsachtige planeten, ongeveer zo groot als de aarde, maar ze draaien veel dichter om hun ster dan wij om de zon. De grote vraag: houden deze planeten een atmosfeer vast, of is hun lucht allang weggeblazen door de felle straling van hun ster?

### Hoe meet je een atmosfeer op zo'n afstand?

De onderzoekers gebruikten een truc genaamd secundaire eclips. Als een planeet achter zijn ster verdwijnt, meet je eerst het licht van ster plus planeet samen, en daarna alleen de ster. Het verschil vertelt je hoeveel warmte de planeet zelf uitstraalt. Een planeet met een dikke atmosfeer houdt warmte vast en straalt dat anders uit dan een kale rots.

Voor planeet b maten ze een temperatuur van 528 graden Kelvin (ongeveer 255 graden Celsius), met een onzekerheidsmarge van plus 39 en min 29 graden. Voor planeet c kwam daar 625 Kelvin uit (zo'n 352 graden Celsius), met een grotere marge van plus 109 en min 79 graden. Beide waarden passen precies bij wat je verwacht van een kale, donkere rots zonder atmosfeer.

Voor planeet b konden de onderzoekers nog een stap verder gaan. Door deze nieuwe data te combineren met eerdere metingen, konden ze berekenen dat de druk van kooldioxide op het oppervlak minder dan 0,6 millibar moet zijn, dat is extreem weinig. De totale oppervlaktedruk ligt waarschijnlijk onder 0,1 bar. Ter vergelijking: de luchtdruk op aarde is ongeveer 1 bar. Ook een dikke wolkenlaag die een atmosfeer zou kunnen voorwenden, sluiten de modellen uit.

Voor planeet c is het verhaal minder duidelijk. Doordat de eclips van deze planeet net de rand van de ster lijkt te raken en overlapte met een andere gebeurtenis, konden de wetenschappers alleen vaststellen dat een dikke, kooldioxiderijke atmosfeer (meer dan 1 bar met minstens 1 procent CO2) niet aanwezig is. Een dunnere atmosfeer valt niet uit te sluiten.

**Wat betekent dit (nog) niet:** Dit betekent niet dat alle rotsplaneten rond rode dwergen kaal zijn. Het gaat hier om twee specifieke planeten, heel dicht bij hun ster. Voor planeet c is de meting bovendien nog onzeker, een dunne atmosfeer kan niet worden uitgesloten. Vervolgonderzoek met meer waarnemingen moet dit scherper in beeld brengen.

Waarom is dit belangrijk? Wetenschappers proberen een soort kosmische kustlijn in kaart te brengen: de grens tussen planeten die wel een atmosfeer behouden en planeten die hun lucht kwijtraken door straling van hun ster. Planeet b ligt het dichtst bij deze theoretische grens van alle planeten die tot nu toe op deze manier zijn onderzocht. Dat de planeet toch geen atmosfeer heeft, betekent dat deze kustlijn niet veel verder richting de "kale kant" kan liggen dan voorspeld. Dat helpt astronomen beter inschatten welke planeten rond andere rode dwergsterren wel kans maken op een leefbare atmosfeer.

Bron: [JWST Rocky Worlds DDT Observations of LTT 1445 A b and c in Secondary Eclipse Using MIRI/F1500W](http://arxiv.org/abs/2611.17300v1?ref=ontraadseld.nl)