> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://ontraadseld.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Elektronen in drietallen: natuurkundigen zien mogelijk nieuwe vorm van supergeleiding
- URL: https://ontraadseld.nl/elektronen-in-drietallen-natuurkundigen-zien-mogelijk-nieuwe-vorm-van-supergeleiding/
- Published: 2026-11-05T09:27:48.000Z
- Updated: 2026-11-06T10:03:23.000Z
- Author: Ontraadseld
- Tags: Natuurkunde & Quantum

Supergeleiding draait al bijna honderd jaar om één simpel idee: elektronen reizen in paartjes. Die paartjes kunnen, anders dan losse elektronen, zonder weerstand door een materiaal stromen. Nu heeft een onderzoeksteam een signaal gezien dat daar niet in past. Het lijkt erop dat elektronen soms niet met z'n tweeën, maar met z'n drieën samen door een supergeleider bewegen.

Om dit te snappen, moet je eerst weten wat die elektronenparen, ook wel Cooper-paren genoemd, precies doen. In een gewone supergeleider botsen elektronen niet meer met atomen, omdat ze samen een soort team vormen. Dat team heeft een lading van 2e, waarbij e de lading van één elektron is. Die "2" zit verstopt in allerlei natuurkundige formules die voorspellen hoe stroom zich gedraagt in zulke materialen.

Een van die formules hoort bij het zogeheten Josephson-effect. Dat ontstaat als je twee supergeleiders van elkaar scheidt met een dun tussenlaagje, en er toch stroom doorheen laat lopen via een soort quantumsprongetje, tunnelen genoemd. Stuur je er ook nog microgolven op, dan ontstaan er trapsgewijze stroomsprongen, de zogeheten Shapiro-stappen. De grootte van die stappen hangt af van de lading van de deeltjes die tunnelen: bij gewone Cooper-paren zie je steeds veelvouden van hf/2e, met h de bekende constante van Planck en f de frequentie van de microgolven.

De onderzoekers bouwden supergeleidende stapeltjes van koper-oxide materiaal (cupraten), waarbij de lagen ten opzichte van elkaar verdraaid zijn, zoals twee scheve plakken brood op elkaar. In die verdraaide junctions vonden ze een afwijkend patroon: stappen van hf/3e in plaats van hf/2e. Dat wijst op tunnelen van groepjes van drie elektronen tegelijk, in plaats van de gebruikelijke twee.

Dat is opvallend, omdat drie een oneven getal is. Alle bekende supergeleidende processen werken met een even aantal ladingen, verpakt in iets dat natuurkundigen een "samengesteld boson" noemen: een soort deeltje dat ontstaat doordat meerdere elektronen zich bundelen. Een drietal past daar in principe niet goed bij. Het team testte of het signaal standhield bij verschillende microgolfsterktes, temperaturen en na het "temperen" van de stroom, en telkens wees het resultaat consistent naar die factor drie.

**Wat betekent dit (nog) niet:** dit is één onderzoek, met één type materiaal en één opstelling. Het is nog niet door andere onderzoeksgroepen bevestigd of herhaald. De onderzoekers noemen het zelf een signaal dat wijst op elektronendrietallen, geen bewezen nieuw type supergeleiding. Er is ook nog geen volledige verklaring voor hoe zo'n drietal precies zou ontstaan.

Waarom is dit toch interessant? Cupraten staan al decennia bekend om hun vreemde gedrag: ze geleiden bij hogere temperaturen dan gewone supergeleiders, maar niemand snapt helemaal waarom. De onderzoekers denken dat dit drietal-signaal te maken heeft met een wisselwerking tussen verschillende soorten ladingsordening die in deze verdraaide stapels tegelijk optreden. Het is geen directe stap richting nieuwe technologie, maar wel een puzzelstukje in het begrijpen van deze ongrijpbare materialen.

Bron: [Signature of charge-3e tunneling in twisted cuprate Josephson junctions](http://arxiv.org/abs/2611.07708v1?ref=ontraadseld.nl)