> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://ontraadseld.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Jacht op de verste sterrenstelsels: hoe astronomen hun zoekmethode testten met de JWST
- URL: https://ontraadseld.nl/jacht-op-de-verste-sterrenstelsels-hoe-astronomen-hun-zoekmethode-testten-met-de-jwst/
- Published: 2026-10-08T17:03:56.000Z
- Updated: 2026-10-10T14:01:28.000Z
- Author: Ontraadseld
- Tags: Ruimte & Sterrenkunde

Hoe vind je de allereerste sterrenstelsels van ons heelal, die zo ver weg staan dat hun licht er miljarden jaren over deed om ons te bereiken? Astronomen denken vaak dat ze zo'n oerstelsel hebben gespot op een foto. Maar pas als je het licht heel precies ontleedt, weet je het zeker. Een nieuw onderzoek met de James Webb-ruimtetelescoop (JWST) laat zien hoe goed, of hoe slecht, die eerste gok vaak is.

Het team gebruikte een instrument aan boord van de JWST, de NIRSpec-spectrograaf, die het licht van sterrenstelsels opsplitst in golflengtes. Zo kun je precies bepalen hoe ver een stelsel weg staat. Dat wordt gemeten met iets dat "roodverschuiving" heet: hoe verder een stelsel van ons af staat, hoe meer het licht ervan naar het rode deel van het spectrum is verschoven doordat het heelal uitdijt. Een hoge roodverschuiving (aangeduid met de letter z) betekent dus: heel ver weg, en dus heel vroeg in de geschiedenis van het heelal.

### 183 kandidaten, 48 bevestigd

Voor dit onderzoek, met de naam CAPERS, bekeek het team 183 sterrenstelsels die op basis van foto's leken te liggen op een roodverschuiving van z=8,5 of hoger. Dat zijn stelsels uit de eerste paar honderd miljoen jaar na de oerknal. Van die 183 kandidaten bleken er uiteindelijk 48 ook echt zo ver weg te staan, bevestigd met het spectrum van hun licht.

Het verste bevestigde stelsel heet UDS-111893 en staat op een roodverschuiving van z=12,98\. Dat is zo vroeg in de geschiedenis van het heelal, dat als je het hele bestaan van het heelal zou zien als één jaar, dit stelsel al bestond in de eerste twee weken van januari. Nog verder dan z=13 werd in dit onderzoek niets gevonden.

### Welke selectiemethode werkt het best?

Het belangrijkste resultaat van dit onderzoek gaat niet over één ver stelsel, maar over de manier waarop astronomen deze stelsels in de eerste plaats selecteren uit foto's. Normaal gesproken gebruik je daarvoor de helderheid van een stelsel in verschillende filters, en kijk je naar een soort "knik" in het licht die aangeeft dat het stelsel ver weg staat.

De onderzoekers ontdekten dat de gewone selectiemethode (op basis van signaalkwaliteit en zo'n lichtknik) in ongeveer 35% van de gevallen klopte. Maar door gebruik te maken van voorkennis over hoeveel sterrenstelsels er normaal gesproken op elke afstand te verwachten zijn, een soort statistische check, steeg het succespercentage naar ongeveer 77%. Deze verbeterde methode vond ook meer van de écht verre stelsels terug, in plaats van ze te missen.

**Wat betekent dit (nog) niet:** Dit onderzoek bevestigt geen nieuw record-stelsel dat ongekend ver weg staat. Het laat vooral zien dat veel kandidaten die op foto's veelbelovend lijken, bij nader onderzoek toch niet zo ver weg blijken te staan. Daarmee is dit vooral belangrijk gereedschap voor toekomstig onderzoek, niet een doorbraak over één specifiek stelsel.

Waarom is dit belangrijk? Astronomen willen weten hoeveel sterrenstelsels er waren in het allereerste heelal, en hoe helder die waren. Dat vertelt iets over hoe snel de eerste sterren en sterrenstelsels ontstonden. Als de selectiemethode van kandidaten niet klopt, kloppen ook die berekeningen niet. Met een betrouwbaardere methode, zoals in dit onderzoek getest, kunnen toekomstige tellingen van de vroegste sterrenstelsels veel preciezer worden.

Bron: [JWST CAPERS: Spectroscopic evaluation of very high redshift galaxy candidates](http://arxiv.org/abs/2610.12322v1?ref=ontraadseld.nl)