'La Ola': een bijnaam die het weer beter voorspelbaar moet maken
Je kent het vast van een voetbalstadion: de wave, waarbij mensen na elkaar opstaan en weer gaan zitten, zodat er een golf door de tribune trekt. Precies dat beeld gebruiken wetenschappers nu om een van de belangrijkste, maar onbekendste, weerpatronen op aarde uit te leggen.
Het gaat om de Madden-Julian Oscillatie, afgekort MJO. Dit is een grote regen- en windpartij die als een golf rond de aarde trekt, ter hoogte van de tropen. De MJO doet dat in een cyclus van ongeveer dertig tot zestig dagen. Waar het gebied met veel regen en wind zich bevindt, bepaalt of een land droogte, hevige regen, hittegolven of zelfs meer kans op orkanen krijgt.
Misschien heb je wel eens gehoord van El Niño of La Niña. Dat zijn bekende patronen in de Stille Oceaan die het weer wereldwijd beïnvloeden, van extra droogte in Australië tot meer regen in delen van Zuid-Amerika. De MJO is minstens zo belangrijk voor het weer op de kortere termijn, van weken tot ruim een maand vooruit. Toch kent bijna niemand buiten de wetenschap deze term.
Een golf die de wereld rondgaat
Onderzoekers omschrijven de MJO als een soort reizende La Niña: een gebied met kenmerken die lijken op La Niña, dat niet op één plek blijft hangen, maar de aarde rondtrekt. Om dit beeld makkelijker te maken, stellen de onderzoekers een bijnaam voor: "La Ola-MJO". "La Ola" is Spaans voor "de golf", precies het woord dat gebruikt wordt voor de stadionwave.
Het idee erachter is simpel. Als mensen een pakkend beeld hebben bij een weerverschijnsel, luisteren ze eerder naar voorspellingen erover. Dat is belangrijk, want de MJO kan weken van tevoren aangeven of er een grotere kans is op overstromingen, droogte of extreme hitte in een bepaald gebied. Vooral gemeenschappen die kwetsbaar zijn voor weersextremen, bijvoorbeeld boeren of vissers in tropische landen, kunnen baat hebben bij op tijd begrijpen wat er aankomt.
Op dit moment gaat veel kennis over de MJO verloren, simpelweg omdat het fenomeen geen herkenbare naam heeft die bij het grote publiek aanslaat. Terwijl meteorologen en klimaatwetenschappers de MJO al decennia gebruiken om weersvoorspellingen op de middellange termijn te verbeteren, blijft de term voor de meeste mensen abstract en onbekend.
Wat betekent dit (nog) niet: Dit voorstel gaat niet over nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen over hoe de MJO werkt. Het is een voorstel om een bestaand, al goed onderzocht weerpatroon beter uit te leggen aan een breed publiek. Of de bijnaam "La Ola-MJO" ook echt wordt overgenomen door meteorologen, media en het publiek, is nog niet bekend. Het is bovendien geen vervanging van de wetenschappelijke voorspellingen zelf, maar een hulpmiddel om die voorspellingen begrijpelijker te maken.
Het voorstel komt van een groep wetenschappers die pleit voor betere communicatie over klimaat en weer. Zij zien dat ingewikkelde vaktermen vaak een drempel vormen tussen wetenschap en de mensen die de informatie het hardst nodig hebben. Een pakkende bijnaam zou die drempel kunnen verlagen, zodat waarschuwingen over aankomend extreem weer beter doorkomen bij wie er het meest kwetsbaar voor is.
Bron: "La Ola-MJO": a public-friendly nickname for the Madden-Julian Oscillation