De aarde heeft stiekem meer gezelschap dan alleen de maan. Sommige rotsblokken, "quasi-manen" genoemd, dansen al jaren met onze planeet mee door de ruimte zonder er echt omheen te draaien. Waar komen die rotsen vandaan? Een nieuwe meting zet een populaire theorie op losse schroeven. Een quasi-
Een stervende ster stoot zijn buitenste lagen gas af en vormt zo een prachtige gaswolk om zich heen, een planetaire nevel. Van zo'n nevel hebben sterrenkundigen nu op recordafstand röntgenstraling waargenomen. Het gaat om IC 1297, de verste planetaire nevel waarvan ooit röntgenstraling is gemeten. Planetaire nevels hebben
Een zwart gat heeft een grens waar niets, zelfs geen licht, nog kan ontsnappen: de waarnemingshorizon. Juist omdat er vanaf die grens geen straling naar buiten komt, kun je hem nooit direct zien. Toch denkt een team van onderzoekers nu een slimme manier te hebben gevonden om het bestaan ervan
Op zo'n 400 lichtjaar afstand, in het sterrenbeeld Ophiuchus, zweeft een kosmische schijf die precies van opzij te zien is. Astronomen noemen hem de 'Vliegende Schotel'. Met de ruimtetelescoop James Webb (JWST) hebben onderzoekers nu details ontdekt die nooit eerder zichtbaar waren. De Vliegende Schotel is
Ergens diep in het heelal, op een plek waar het licht er 13 miljard jaar over deed om ons te bereiken, ontdekten astronomen een wolk gas die bijna helemaal onaangetast is door sterren. Geen gewone wolk, maar een die wetenschappers een uniek kijkje geeft in de allereerste generaties sterren die
Soms vindt een telescoop iets dat niemand kan verklaren. Dat overkwam sterrenkundigen die 17 jaar aan data bestudeerden van een object diep in het heelal: een blazar met de naam 4FGL J0136.5+3906. In die data zit een rare piek in gammastraling die niet past bij wat we denken
Je zou denken dat een gasreus vooral uit gas bestaat. Logisch, de naam zegt het al. Maar sommige grote exoplaneten blijken voor een flink deel uit iets heel anders te bestaan: zware elementen zoals steen en metaal. Bij sommige exemplaren maakt dat tot wel 30 tot 40 procent van de
Stel je voor: een planeet die qua grootte op de aarde lijkt, op precies de juiste afstand van zijn ster staat, en misschien wel water op zijn oppervlak heeft. Dat soort planeten zijn ontzettend lastig te vinden. Ze zijn klein, ver weg, en ze doen er net als de aarde
Is Venus vulkanisch actief, op dit moment? Die vraag houdt planeetonderzoekers al jaren bezig. Twee nieuwe ruimtemissies, EnVision en VERITAS, gaan op zoek naar het antwoord. Maar voordat ze kunnen kijken, moeten wetenschappers weten: waar en hoe lang blijft een vulkaanwolk op Venus eigenlijk zichtbaar? Venus heeft een extreem dichte
Stel je een planeet voor waar het nooit nacht wordt aan de ene kant, en nooit dag aan de andere kant. Dat klinkt vreemd, maar zulke planeten bestaan echt. Ze heten getijdengebonden planeten: ze draaien altijd met dezelfde kant naar hun ster toe, net zoals de maan altijd met dezelfde
Onder de dikke ijskorst van Saturnus' maan Enceladus zit een oceaan van vloeibaar water. Uit scheuren op de zuidpool spuiten enorme pluimen waterdamp de ruimte in, een beetje als een natuurlijke geiser. Die pluimen zijn een van de beste plekken in ons zonnestelsel om naar sporen van leven te
Tussen 2014 en 2016 vloog de Europese ruimtesonde Rosetta mee met komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, een hoopje ijs en steen van zo'n vier kilometer doorsnee. Wat Rosetta zag was verrassend: de komeet spuugde regelmatig wolken stof de ruimte in, alsof hij af en toe moest niezen. Jarenlang bleef
Ergens in de jaren dertig moet er een nieuwe ruimtetelescoop de lucht in gaan die misschien wel het antwoord geeft op een van de grootste vragen die er zijn: zijn wij alleen in het heelal? NASA werkt aan de plannen voor dit project, de Habitable Worlds Observatory, en heeft nu
Soms levert een telescoop juist spannende informatie op door wat hij niet ziet. Dat overkwam een team van astronomen die de atmosfeer van een verre planeet wilden bestuderen. Ze vonden bijna niets, en juist dat vertelt iets opmerkelijks. De planeet heet WASP-13b. Het is een gasreus die rond een
Een tijdje leken sterrenkundigen iets bijzonders te hebben gevonden: planeten van rots en metaal, net als de aarde, maar dan tien keer zo zwaar of meer. Deze zogeheten 'Mega-Earths' pasten niet in de bestaande theorieën over hoe planeten ontstaan. Nieuw onderzoek zet daar nu grote vraagtekens bij.
Het heelal begon donker. Na de oerknal koelde alles af en werd het miljoenen jaren lang pikdonker, een periode die wetenschappers de "kosmische donkere middeleeuwen" noemen. Pas veel later gingen de eerste sterren branden, in een periode die de "kosmische dageraad" heet. Dat is het gangbare
Soms zit een ontdekking niet in nieuwe data, maar in data die al jaren op de plank ligt. Een team astronomen vond zes nieuwe pulsars door oude metingen van de Parkes-radiotelescoop in Australië opnieuw te bekijken. Een van die pulsars is de traagst draaiende die ooit is gevonden in
Hoe vind je de allereerste sterrenstelsels van ons heelal, die zo ver weg staan dat hun licht er miljarden jaren over deed om ons te bereiken? Astronomen denken vaak dat ze zo'n oerstelsel hebben gespot op een foto. Maar pas als je het licht heel precies ontleedt, weet
Soms zit een grote ontdekking verstopt in data die al jaren op de plank lagen. Dat overkwam een team astronomen dat oude waarnemingen van de Parkes-radiotelescoop in Australië opnieuw bekeek. Daarin vonden ze een compleet nieuwe pulsar: een razendsnel ronddraaiende dode ster die radiosignalen uitzendt, als een kosmische vuurtoren.
Einsteins theorie over zwaartekracht, de algemene relativiteitstheorie, is al honderd jaar lang indrukwekkend goed getest. Bij de zon, bij planeten, zelfs bij hele sterrenstelsels klopt zijn rekenwerk tot in detail. Maar er is één plek waar we Einstein nog nauwelijks hebben gecontroleerd: extreem zwakke zwaartekrachtsvelden, miljoenen keren zwakker dan wat
Soms vind je iets niet door er recht naar te kijken, maar door te zien wat het met zijn omgeving doet. Zo werkt een bijzondere techniek waarmee astronomen verre, koude planeten opsporen: gravitational microlensing, oftewel zwaartekracht-microlenzen. Je ziet de planeet zelf nooit. Toch weet je dat hij er is.
Ergens diep in de ruimte botsen soms twee neutronensterren op elkaar. Dat zijn de extreem compacte overblijfselen van uitgedoofde sterren, zo zwaar dat een suikerklontje ervan op aarde miljarden kilo's zou wegen. Bij zo'n botsing ontstaat een enorme vuurbal die goud, platina en andere zware elementen
Soms vind je iets geks juist door heel goed te kijken naar wat er niet is. Dat overkwam een team sterrenkundigen bij het dwergstelsel Draco, een klein sterrenstelsel vlakbij ons eigen Melkwegstelsel. In het centrum van Draco zitten minder sterren dan je zou verwachten. En dat is raar. Draco is
Kijk 's nachts omhoog en je ziet steeds vaker een lichtpuntje langzaam over de hemel bewegen. Geen ster, maar een satelliet. Nieuw onderzoek laat zien dat heel veel van die satellieten veel feller schijnen dan toegestaan, en dat is een groeiend probleem voor sterrenkundigen. Rond de aarde cirkelen tegenwoordig
Stel dat er zwarte gaten bestaan die niet zijn ontstaan uit dode sterren, maar al er waren vlak na het ontstaan van het heelal. Klinkt vergezocht, maar wetenschappers onderzoeken dit idee al bijna zestig jaar serieus. Een nieuw overzichtsartikel verzamelt alles wat we tot nu toe weten over deze mysterieuze