Je denkt misschien dat je hersenen klaar zijn met groeien zodra je volwassen bent. Niets is minder waar. Diep in je hoofd worden dag en nacht nieuwe verbindingen tussen hersencellen gemaakt, en oude verbindingen weer afgebroken. Dit gebeurt je hele leven lang, ook als je allang geen kind meer bent.
Stel dat je één hoofdstuk uit een boek van duizend pagina's zou lezen. Zou je dan al een goed beeld krijgen van het hele verhaal? Voor het DNA van veel levende wezens blijkt het antwoord verrassend vaak: ja. Een nieuwe studie laat zien dat losse chromosomen (de dragers
Stel je een groep mensen voor die allemaal even snel leren van hun fouten. Je zou denken dat dat alleen maar voordelen heeft. Een nieuwe computersimulatie laat iets opvallends zien: juist wanneer iedereen even snel leert, eindigt de groep in puur egoïstisch gedrag. Pas als er verschil zit in leertempo,
Je zou denken dat een dierenpopulatie pas instort als er een harde grens wordt overschreden. Te weinig voedsel, te hoge temperatuur, een duidelijk kantelpunt. Maar wiskundigen laten nu zien dat een populatie ook kan uitsterven puur omdat de verandering in zijn omgeving te snel gaat, zelfs als die omgeving op
Denk terug aan de coronapandemie. De ene maand droeg bijna iedereen een mondkapje, de andere maand liet bijna niemand het meer zien. Was dat alleen maar wisselende regels van de overheid? Een nieuw wiskundig model laat zien dat er iets veel interessanters speelt: ons eigen gedrag verandert voortdurend de spelregels
Wil je weten of een cel in een laboratorium nog leeft, dan moet je hem meestal verven. Onderzoekers gebruiken speciale kleurstoffen die alleen in dode cellen binnendringen. Zo zie je onder de microscoop precies welke cellen leven en welke niet. Maar deze methode heeft een prijs: de kleurstof zelf kan
Een fruitvlieg heeft een brein zo klein als een zandkorrel. Toch kan het beestje kleuren onderscheiden, vormen herkennen en zelfs grofweg tellen hoeveel voorwerpen het ziet. Hoe lukt dat met zo weinig hersencellen? Een nieuwe studie laat zien dat het antwoord niet alleen in de hersencellen zelf zit, maar vooral
De stamboom van het leven is eigenlijk geen boom. Soms versmelten takken weer met elkaar: twee soorten kruisen, of bacteriën wisselen genen uit. Zo ontstaat een web vol lussen in plaats van een nette boom met alleen maar splitsingen. Wetenschappers noemen zo'n web een "fylogenetisch netwerk"
Al duizenden jaren gebruiken mensen in India planten als medicijn. Deze traditionele geneeskunde heet Ayurveda. Maar welke stof in zo'n plant zorgt eigenlijk voor het effect? En werkt dat ook volgens de moderne wetenschap? Een grote, nieuwe database probeert die vraag te beantwoorden. Onderzoekers hebben een database gebouwd
Waarom zwemt de ene zebravis anders dan de andere? En waarom beweegt de ene bacterie net wat sneller dan haar buurman? Gedrag verschilt altijd een beetje van individu tot individu. Een internationaal onderzoeksteam ontwikkelde nu een wiskundige methode die precies blootlegt waar die verschillen vandaan komen. Gedrag is lastig te
Waarom zwemt de ene bacterie sneller dan de andere? En waarom jaagt het ene visje feller op prooi dan zijn buurman? Gedrag verschilt van individu tot individu, zelfs binnen dezelfde soort. Een team onderzoekers ontwikkelde nu een nieuwe rekenmethode om die verschillen in kaart te brengen, op een manier die
Je spuit al het stilstaande water weg, je bestrijdt muggen en je smeert je in tegen beten. Toch duikt de ziekte chikungunya steeds weer op. Hoe kan dat? Chikungunya is een virusziekte die je oploopt via een muggenbeet. Je krijgt er koorts en pijnlijke gewrichten van. In landen als China
Tijdens corona zag je het steeds weer gebeuren: de besmettingscijfers daalden, iedereen haalde opgelucht adem, en een paar maanden later kwam er een nieuwe golf overheen. Veel wetenschappers dachten dat je zulke golven alleen kunt verklaren met heel ingewikkelde modellen, vol aannames over virusvarianten, seizoenen en gedragsverandering. Een nieuw onderzoek
Je grijpt een kopje koffie zonder erbij na te denken. Ergens in je hersenen gebeurt vlak daarvoor iets geks: de hersencellen die het signaal voor die beweging klaarmaken, zijn niet dezelfde cellen die het meeste "lawaai" maken. Onderzoekers vroegen zich al langer af waarom dat zo is. Een
Stel dat je honderdduizenden mensen onderzoekt op zoek naar een stukje DNA dat een ziekte veroorzaakt. Je gooit alle data op één hoop en zoekt naar patronen. Maar wat als die groep mensen eigenlijk uit allemaal kleinere, verborgen subgroepen bestaat, elk met hun eigen genetische achtergrond? Dan kun je belangrijke
Pak een pin op, stop hem in een gaatje, en ga naar de volgende. Het klinkt simpel. Maar voor mensen met multiple sclerose (MS) zit in die paar seconden een wereld aan vertraging verstopt die je met een stopwatch alleen niet ziet. MS is een ziekte waarbij het eigen afweersysteem
Een nieuwe mutatie in een bacterie heeft maar twee mogelijke toekomsten. Of hij verdwijnt weer uit de populatie, of hij wordt uiteindelijk door alle nakomelingen gedragen. Dat laatste heet "fixatie". Welke van de twee uitkomsten het wordt, lijkt toeval, maar de kans erop is precies te berekenen. Een
Denk aan een thermostaat die bij een beetje kou harder gaat stoken, maar bij heel veel kou juist uitschakelt. Dat klinkt onlogisch, maar in de natuur komt dit soort gedrag vaker voor dan je zou denken. Cellen, genen en zelfs hele ecosystemen kunnen op een signaal reageren met een "
Wetenschappers speuren al jaren in het DNA van dieren, planten en mensen naar plekken waar natuurlijke selectie heeft toegeslagen. Dat zijn stukjes erfelijk materiaal die in de loop van de evolutie extra snel zijn veranderd, omdat ze een voordeel gaven om te overleven. Een nieuwe studie laat zien dat een
Een olifant, een paddenstoel en een inktvis lijken niets op elkaar. Toch hebben ze iets gemeenschappelijks: ergens in hun cellen zit een compleet instructieboekje dat bepaalt hoe ze eruitzien en hoe ze overleven. Dat boekje heet het genoom, de volledige verzameling erfelijke informatie van een organisme. Wetenschappers willen dat boekje
Wil je de bouwstenen van het leven zien, tot op het niveau van losse atomen? Dan gebruiken wetenschappers vaak een techniek die cryo-elektronenmicroscopie heet, of kortweg cryo-EM. Daarmee bevriezen ze piepkleine biomoleculen, zoals eiwitten, en schieten er duizenden foto's van met een elektronenmicroscoop. Het probleem: je
Stel je een stad voor met duizenden straten die allemaal met elkaar verbonden zijn. Als je op één plek een file veroorzaakt, voel je dat al snel in de hele buurt. Zoiets gebeurt ook in ons lichaam, maar dan met genen en eiwitten in plaats van straten. Een nieuwe methode
Griep komt elk jaar terug. Soms mild, soms heftig. Je zou denken dat dat vooral door de seizoenen komt: kou, binnen zitten, droge lucht. Maar een nieuw wiskundig model laat zien dat een virus ook zonder seizoenswisselingen uit zichzelf onvoorspelbaar gedrag kan vertonen. De boosdoener: het virus dat zelf steeds
Je voelt je grieperig: spierpijn, hoofdpijn, koorts. Blijf je thuis van je werk of ga je toch? De kans is groot dat je die beslissing baseert op hoe beroerd je je voelt. Niet op het nieuws over hoeveel mensen er die week griep hebben. Een nieuw wiskundig model bevestigt dat
Soms is het belangrijkste nieuws niet een ontdekking, maar het intrekken ervan. Dat overkwam een groep onderzoekers die een kunstmatige intelligentie onder de loep namen die eiwitten "leest". Hun eerste conclusie leek spannend. Bij nader onderzoek bleek die conclusie niet overeind te blijven. Het gaat om een AI-