NASA tekent nieuwe 'supertelescoop' uit om leven buiten de aarde te zoeken
Ergens in de jaren dertig moet er een nieuwe ruimtetelescoop de lucht in gaan die misschien wel het antwoord geeft op een van de grootste vragen die er zijn: zijn wij alleen in het heelal? NASA werkt aan de plannen voor dit project, de Habitable Worlds Observatory, en heeft nu een belangrijk onderdeel ervan uitgewerkt. Het gaat om een instrument dat ultraviolet licht kan opvangen, licht dat met het blote oog onzichtbaar is maar wetenschappers enorm veel kan vertellen.
De Habitable Worlds Observatory moet de opvolger worden van telescopen zoals Hubble en James Webb. Het doel is groot: op zoek gaan naar planeten buiten ons zonnestelsel die leefbaar zouden kunnen zijn, en tegelijk meer te weten komen over hoe het heelal is ontstaan. Om dat voor elkaar te krijgen, hebben astronomen speciale instrumenten nodig die precies het juiste soort licht kunnen vangen.
In dit onderzoek beschrijft een team van NASA-wetenschappers een eerste ontwerp voor zo'n instrument. Het gaat niet om één los apparaat, maar om een soort gereedschapskist met vier verschillende onderdelen. Zo is er een instrument dat tientallen objecten tegelijk kan onderzoeken, een camera die specifiek is afgestemd op ultraviolet licht, een onderdeel dat heel precieze metingen kan doen, en een vierde dat van elk puntje van een object apart het licht kan ontleden.
Waarom is ultraviolet licht zo belangrijk? Dit type licht heeft een kortere golflengte dan zichtbaar licht en bevat informatie die je anders mist. Denk aan sporen van gassen in de atmosfeer van verre planeten, zoals zuurstof of water, die kunnen wijzen op leven. Ook kan ultraviolet licht iets vertellen over hoe sterrenstelsels zijn ontstaan en gegroeid, miljarden jaren geleden.
Om te testen of hun ontwerp goed genoeg is, hebben de onderzoekers verschillende computersimulaties gedraaid. Daarmee bootsten ze na hoe het instrument in de praktijk zou presteren bij het bestuderen van bijvoorbeeld planeten of sterrenstelsels. Die simulaties hielpen om te bepalen welke keuzes voor het ontwerp het beste werken.
Wat betekent dit (nog) niet: dit artikel beschrijft nog geen werkende telescoop en ook geen nieuwe ontdekking van leven of een planeet. Het gaat om een eerste technisch ontwerp, een soort blauwdruk die moet helpen bij het maken van echte keuzes. De komende jaren wordt dit ontwerp verder bestudeerd en pas begin jaren dertig begint de officiële ontwerpfase, Phase A genoemd. Tot die tijd kan er nog veel veranderen.
Toch is dit een belangrijke stap. Grote ruimtetelescopen kosten miljarden euro's en duren vaak tien tot twintig jaar van ontwerp tot lancering. Elke keuze die nu wordt gemaakt, bepaalt welke vragen de telescoop straks wel of niet kan beantwoorden. Door nu al te onderzoeken wat technisch mogelijk is, kan NASA straks met meer zekerheid bouwen aan een instrument dat echt kan leveren wat wetenschappers hopen: het vinden van tekenen van leven op een planeet die niet de onze is.