Uitstoot van 178 grote bedrijven blijft nog eeuwen invloed hebben op klimaat
Je zet de kachel uit, maar de kamer blijft nog uren warm. Zoiets gebeurt ook met de aarde, maar dan op een veel grotere schaal en over een veel langere tijd. Nieuw onderzoek laat zien dat de CO2 die grote olie-, gas-, kolen- en cementbedrijven in het verleden hebben uitgestoten, de aarde nog honderden jaren warmer zal houden. Dat geldt zelfs als de wereld vanaf nu drastisch minder gaat uitstoten.
Twee onderzoekers, Dargan Frierson en Lauren Henrie, keken naar de 178 grootste producenten van fossiele brandstoffen en cement ter wereld. Deze bedrijven staan samen bekend als de "Carbon Majors", een database die precies bijhoudt hoeveel CO2 elk van deze bedrijven historisch heeft uitgestoten. Met een klimaatmodel genaamd FaIR berekenden de onderzoekers wat er gebeurt met de temperatuur op aarde tot het jaar 2500, puur als gevolg van die historische uitstoot.
Warmte die blijft hangen
De uitkomst is opvallend. Je zou verwachten dat minder toekomstige uitstoot ook betekent dat de opwarming door deze bedrijven kleiner wordt. Dat klopt gedeeltelijk: in een toekomst met lage uitstoot is er minder extra CO2 in de lucht dan in een toekomst met hoge uitstoot.
Maar de temperatuurstijging die je aan deze bedrijven kunt toeschrijven, valt juist hóger uit in een wereld met lage toekomstige uitstoot. Dat komt door een natuurkundig detail: hoe minder CO2 er al in de lucht zit, hoe sterker elke extra hoeveelheid CO2 de temperatuur opwarmt. Wetenschappers noemen dit een logaritmisch effect, oftewel: bij een laag startniveau telt iedere extra bijdrage zwaarder mee.
Er is ook een klein tegenwicht. Na 2080 zien de onderzoekers een lichte afname in de hoeveelheid methaan in de atmosfeer, een broeikasgas dat van nature ook door vee en moerassen wordt uitgestoten. Dit komt doordat methaan bij hogere temperaturen sneller afbreekt. Dit werkt licht dempend, maar verandert niets aan de hoofdconclusie.
Eeuwenlange gevolgen
In alle doorgerekende scenario's, van heel weinig tot heel veel toekomstige uitstoot, blijft de opwarmende werking (de zogeheten "stralingsforcering", oftewel de hoeveelheid warmte die extra in de atmosfeer wordt vastgehouden) van deze 178 bedrijven positief. Dat betekent dat de opwarming die zij veroorzaakt hebben, nog honderden jaren doorwerkt. Naast de schade die al is ontstaan, verwachten de onderzoekers dat deze bedrijven nog eeuwenlang aantoonbaar bijdragen aan klimaatschade.
Wat betekent dit (nog) niet
Dit is één onderzoek, gebaseerd op modelberekeningen met bepaalde aannames over hoe de koolstofkringloop werkt. Het model rekent met wat er zou gebeuren als je de uitstoot van deze bedrijven wegdenkt, dat is een theoretische exercitie en geen exacte voorspelling. De precieze cijfers over hoeveel graden opwarming aan welk bedrijf toe te schrijven zijn, verschillen bovendien per toekomstscenario en zijn met onzekerheid omgeven, al geeft het onderzoek zelf geen exacte foutmarge in graden. Het onderzoek zegt ook niets over juridische verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid, dat is een aparte discussie.
Bron: Centuries of global heating from Carbon Majors: Dependence on future emissions pathways