klimaat

Waarom officiële hittewaarschuwingen niet altijd matchen met hoe heet jij het vindt

28 jul. 2026 • 2 min leestijd

Je loopt buiten en denkt: wat is het drukkend vandaag. Maar op je telefoon staat een hitte-app die zegt dat het risico "matig" is. Herkenbaar? Nieuw onderzoek laat zien dat dit gevoel klopt: officiële hittemetingen en hoe mensen hitte daadwerkelijk ervaren, komen lang niet altijd overeen.

Overheden en weerdiensten gebruiken al jaren zogeheten hittestress-indices. Dat zijn rekenformules die inschatten hoeveel lichamelijke belasting hitte veroorzaakt, bijvoorbeeld voor je hart en bloedvaten. Ze tellen mee bij hitteplannen en waarschuwingen die bijvoorbeeld ouderen moeten beschermen. Maar deze indices meten fysieke stress voor je lichaam, niet per se hoe warm iemand zich voelt.

Een onderzoeksteam vergeleek deze officiële indices met enquêtegegevens waarin mensen zelf aangaven hoe heet ze het vonden, de zogeheten "thermal sensation votes". Daaruit bleek dat de factoren die hittestress-indices het zwaarst laten wegen, vaak niet dezelfde zijn als de factoren die bepalen hoe mensen hitte ervaren. Denk aan temperatuur, zonnestraling, luchtvochtigheid en wind: elk speelt een andere rol in de officiële formules dan in het echte gevoel van mensen.

Om dit beter te begrijpen, bouwden de onderzoekers twee soorten computermodellen. Het eerste model, een zogeheten polynomial chaos expansion, is een wiskundige methode die precies laat zien welke weersfactoren het meest bijdragen aan het gevoel van hitte, en hoe die factoren op elkaar inwerken. Het tweede model is een neuraal netwerk (een lerend computersysteem dat patronen herkent, vergelijkbaar met hoe onze hersenen werken), dat goed voorspelt hoe mensen hitte zullen ervaren, ook in ingewikkelde situaties.

De onderzoekers testten beide modellen op verschillende steden en continenten. Daar kwam een duidelijk patroon uit: het gewicht van temperatuur, straling, vochtigheid en wind verschilt per klimaatzone. In een vochtig tropisch gebied speelt luchtvochtigheid bijvoorbeeld een andere rol dan in een droog, zonnig gebied. En steeds gold: deze patronen wijken af van wat de bestaande hittestress-indices aannemen.

Wat betekent dit (nog) niet: Dit onderzoek zegt niet dat bestaande hittewaarschuwingen fout zijn of genegeerd moeten worden. Ze meten namelijk wel degelijk een reëel gezondheidsrisico voor het lichaam. Het laat vooral zien dat er een gat zit tussen fysieke hittestress en het persoonlijke gevoel van warmte, en dat dit gat per plek en klimaat verschilt. De modellen zijn ook nog niet getest als vervanging van bestaande waarschuwingssystemen, maar bedoeld als aanvullend inzicht.

Voor de praktijk kan dit onderzoek relevant zijn bij het verbeteren van hitteplannen. Als beleidsmakers weten dat mensen in de ene stad vooral gevoelig zijn voor vochtigheid en in een andere stad meer voor wind, kunnen waarschuwingen en adviezen daarop worden afgestemd. Dat kan bijvoorbeeld helpen om communicatie over hittegolven duidelijker en persoonlijker te maken.

Bron: From Heat Stress to Perception: Interpretable Data-Driven Models of Human Thermal Sensation