Je kent het misschien van een vliegtuigraam boven zee: lange, scherpe lijnen op het wateroppervlak waar twee waterstromen tegen elkaar botsen. Wetenschappers noemen dit fronten. Lange tijd dachten onderzoekers dat deze lijnen vooral een oppervlakteverschijnsel waren. Nieuw onderzoek laat zien dat dat niet klopt. Een onderzoeksteam bestudeerde de zee ten
Je denkt misschien dat je hersenen klaar zijn met groeien zodra je volwassen bent. Niets is minder waar. Diep in je hoofd worden dag en nacht nieuwe verbindingen tussen hersencellen gemaakt, en oude verbindingen weer afgebroken. Dit gebeurt je hele leven lang, ook als je allang geen kind meer bent.
De aarde heeft stiekem meer gezelschap dan alleen de maan. Sommige rotsblokken, "quasi-manen" genoemd, dansen al jaren met onze planeet mee door de ruimte zonder er echt omheen te draaien. Waar komen die rotsen vandaan? Een nieuwe meting zet een populaire theorie op losse schroeven. Een quasi-
Een stervende ster stoot zijn buitenste lagen gas af en vormt zo een prachtige gaswolk om zich heen, een planetaire nevel. Van zo'n nevel hebben sterrenkundigen nu op recordafstand röntgenstraling waargenomen. Het gaat om IC 1297, de verste planetaire nevel waarvan ooit röntgenstraling is gemeten. Planetaire nevels hebben
Een zwart gat heeft een grens waar niets, zelfs geen licht, nog kan ontsnappen: de waarnemingshorizon. Juist omdat er vanaf die grens geen straling naar buiten komt, kun je hem nooit direct zien. Toch denkt een team van onderzoekers nu een slimme manier te hebben gevonden om het bestaan ervan
Op zo'n 400 lichtjaar afstand, in het sterrenbeeld Ophiuchus, zweeft een kosmische schijf die precies van opzij te zien is. Astronomen noemen hem de 'Vliegende Schotel'. Met de ruimtetelescoop James Webb (JWST) hebben onderzoekers nu details ontdekt die nooit eerder zichtbaar waren. De Vliegende Schotel is
Je land bewerken op een manier die past bij een veranderend klimaat: steeds meer boeren wereldwijd doen het. Maar helpt het ook echt, en hoeveel moet je ervan doen om er profijt van te hebben? Een onderzoeksteam zocht dit uit bij maisboeren in Ghana, en kwam met een opvallende uitkomst.
Je kent het wel: het noordpoolijs smelt, dat weten we al jaren. Maar wat als dat smelten niet geleidelijk gaat, maar in een paar jaar tijd ineens heel snel? Onderzoekers hebben nu een AI-model gebruikt om te voorspellen wanneer dat risico het grootst is. En volgens dat model is
Ergens diep in het heelal, op een plek waar het licht er 13 miljard jaar over deed om ons te bereiken, ontdekten astronomen een wolk gas die bijna helemaal onaangetast is door sterren. Geen gewone wolk, maar een die wetenschappers een uniek kijkje geeft in de allereerste generaties sterren die
Stel dat je één hoofdstuk uit een boek van duizend pagina's zou lezen. Zou je dan al een goed beeld krijgen van het hele verhaal? Voor het DNA van veel levende wezens blijkt het antwoord verrassend vaak: ja. Een nieuwe studie laat zien dat losse chromosomen (de dragers
Stel je een groep mensen voor die allemaal even snel leren van hun fouten. Je zou denken dat dat alleen maar voordelen heeft. Een nieuwe computersimulatie laat iets opvallends zien: juist wanneer iedereen even snel leert, eindigt de groep in puur egoïstisch gedrag. Pas als er verschil zit in leertempo,
Je hebt het vast weleens gehoord: het klimaat nadert een "omslagpunt" of "tipping point". Het klinkt dramatisch en wordt vaak gebruikt in nieuwsberichten over smeltend ijs of stervende koraalriffen. Maar wat betekent die term nou eigenlijk precies? Daar blijkt binnen de wetenschap zelf nog geen eenduidig
Soms vindt een telescoop iets dat niemand kan verklaren. Dat overkwam sterrenkundigen die 17 jaar aan data bestudeerden van een object diep in het heelal: een blazar met de naam 4FGL J0136.5+3906. In die data zit een rare piek in gammastraling die niet past bij wat we denken
Denk aan de Golfstroom: die warme oceaanstroom die Europa een mild klimaat geeft. Binnen zo'n grote stroom zitten duizenden kleine draaikolken, oceaanwervelingen genoemd. Die wervelingen zijn piepklein vergeleken met de hele oceaan, maar ze spelen een grote rol in hoe warmte en energie zich over de aarde verspreiden.
Je zou denken dat een gasreus vooral uit gas bestaat. Logisch, de naam zegt het al. Maar sommige grote exoplaneten blijken voor een flink deel uit iets heel anders te bestaan: zware elementen zoals steen en metaal. Bij sommige exemplaren maakt dat tot wel 30 tot 40 procent van de
Stel je voor: een planeet die qua grootte op de aarde lijkt, op precies de juiste afstand van zijn ster staat, en misschien wel water op zijn oppervlak heeft. Dat soort planeten zijn ontzettend lastig te vinden. Ze zijn klein, ver weg, en ze doen er net als de aarde
Is Venus vulkanisch actief, op dit moment? Die vraag houdt planeetonderzoekers al jaren bezig. Twee nieuwe ruimtemissies, EnVision en VERITAS, gaan op zoek naar het antwoord. Maar voordat ze kunnen kijken, moeten wetenschappers weten: waar en hoe lang blijft een vulkaanwolk op Venus eigenlijk zichtbaar? Venus heeft een extreem dichte
Stel je een planeet voor waar het nooit nacht wordt aan de ene kant, en nooit dag aan de andere kant. Dat klinkt vreemd, maar zulke planeten bestaan echt. Ze heten getijdengebonden planeten: ze draaien altijd met dezelfde kant naar hun ster toe, net zoals de maan altijd met dezelfde
Sommige planeten buiten ons zonnestelsel draaien niet zoals de aarde. Ze laten altijd dezelfde kant naar hun ster wijzen, net zoals de maan altijd dezelfde kant naar de aarde toont. Wetenschappers noemen dit "getijdengebonden" planeten. De ene kant staat er dan permanent in de brandende zon, de andere
Onder de dikke ijskorst van Saturnus' maan Enceladus zit een oceaan van vloeibaar water. Uit scheuren op de zuidpool spuiten enorme pluimen waterdamp de ruimte in, een beetje als een natuurlijke geiser. Die pluimen zijn een van de beste plekken in ons zonnestelsel om naar sporen van leven te
Tussen 2014 en 2016 vloog de Europese ruimtesonde Rosetta mee met komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, een hoopje ijs en steen van zo'n vier kilometer doorsnee. Wat Rosetta zag was verrassend: de komeet spuugde regelmatig wolken stof de ruimte in, alsof hij af en toe moest niezen. Jarenlang bleef
Hoog boven ons hoofd, in de dunne buitenste lagen van de atmosfeer, razen onzichtbare golven door de lucht. Ze ontstaan bijvoorbeeld door aardbevingen, onweer of poollicht, en satellieten meten ze al jaren. Maar die metingen goed analyseren, bleek tot nu toe lastiger dan gedacht. Het gaat om zogeheten akoestisch-zwaartekrachtgolven:
Ergens in de jaren dertig moet er een nieuwe ruimtetelescoop de lucht in gaan die misschien wel het antwoord geeft op een van de grootste vragen die er zijn: zijn wij alleen in het heelal? NASA werkt aan de plannen voor dit project, de Habitable Worlds Observatory, en heeft nu
Soms levert een telescoop juist spannende informatie op door wat hij niet ziet. Dat overkwam een team van astronomen die de atmosfeer van een verre planeet wilden bestuderen. Ze vonden bijna niets, en juist dat vertelt iets opmerkelijks. De planeet heet WASP-13b. Het is een gasreus die rond een
Klimaatmodellen draaien al tientallen jaren op computercode die geschreven is in een oude programmeertaal: Fortran. Die taal werkt goed, maar is niet geschikt voor de nieuwste, supersnelle rekenchips (GPU's) die tegenwoordig veel rekenwerk sneller kunnen doen. Het omzetten van die oude code naar iets dat wel op moderne