Een tijdje leken sterrenkundigen iets bijzonders te hebben gevonden: planeten van rots en metaal, net als de aarde, maar dan tien keer zo zwaar of meer. Deze zogeheten 'Mega-Earths' pasten niet in de bestaande theorieën over hoe planeten ontstaan. Nieuw onderzoek zet daar nu grote vraagtekens bij.
Het heelal begon donker. Na de oerknal koelde alles af en werd het miljoenen jaren lang pikdonker, een periode die wetenschappers de "kosmische donkere middeleeuwen" noemen. Pas veel later gingen de eerste sterren branden, in een periode die de "kosmische dageraad" heet. Dat is het gangbare
Soms zit een ontdekking niet in nieuwe data, maar in data die al jaren op de plank ligt. Een team astronomen vond zes nieuwe pulsars door oude metingen van de Parkes-radiotelescoop in Australië opnieuw te bekijken. Een van die pulsars is de traagst draaiende die ooit is gevonden in
Hoe vind je de allereerste sterrenstelsels van ons heelal, die zo ver weg staan dat hun licht er miljarden jaren over deed om ons te bereiken? Astronomen denken vaak dat ze zo'n oerstelsel hebben gespot op een foto. Maar pas als je het licht heel precies ontleedt, weet
Je zou denken dat een dierenpopulatie pas instort als er een harde grens wordt overschreden. Te weinig voedsel, te hoge temperatuur, een duidelijk kantelpunt. Maar wiskundigen laten nu zien dat een populatie ook kan uitsterven puur omdat de verandering in zijn omgeving te snel gaat, zelfs als die omgeving op
Soms zit een grote ontdekking verstopt in data die al jaren op de plank lagen. Dat overkwam een team astronomen dat oude waarnemingen van de Parkes-radiotelescoop in Australië opnieuw bekeek. Daarin vonden ze een compleet nieuwe pulsar: een razendsnel ronddraaiende dode ster die radiosignalen uitzendt, als een kosmische vuurtoren.
Je kent het beeld vast wel: een onderzoeker op de Noordpool, dik ingepakt, die ijsmonsters verzamelt. Maar wat gebeurt er eigenlijk achter die foto? Wie betaalt die reis, wie profiteert van de resultaten, en wat laat die onderzoeker achter in het gebied? Een groep jonge polaire wetenschappers stelt die vragen
Einsteins theorie over zwaartekracht, de algemene relativiteitstheorie, is al honderd jaar lang indrukwekkend goed getest. Bij de zon, bij planeten, zelfs bij hele sterrenstelsels klopt zijn rekenwerk tot in detail. Maar er is één plek waar we Einstein nog nauwelijks hebben gecontroleerd: extreem zwakke zwaartekrachtsvelden, miljoenen keren zwakker dan wat
Hoe warm wordt het over vijftig jaar als we zo doorgaan met CO2-uitstoot? Klimaatwetenschappers proberen dat al tientallen jaren zo precies mogelijk te berekenen met computermodellen. Toch blijft één ding hardnekkig onzeker: wat wolken precies doen met de opwarming. Een internationaal onderzoeksteam presenteert nu een nieuw soort klimaatmodel dat
Soms vind je iets niet door er recht naar te kijken, maar door te zien wat het met zijn omgeving doet. Zo werkt een bijzondere techniek waarmee astronomen verre, koude planeten opsporen: gravitational microlensing, oftewel zwaartekracht-microlenzen. Je ziet de planeet zelf nooit. Toch weet je dat hij er is.
Je kent het beeld van een orkaan wel: enorme windsnelheden die alles op hun pad vernielen. Maar wist je dat wetenschappers eigenlijk maar weinig precieze metingen hebben van hoe die wind zich gedraagt vlak boven het wateroppervlak? Een nieuw AI-model moet daar verandering in brengen. Vliegtuigen die door orkanen
Ergens diep in de ruimte botsen soms twee neutronensterren op elkaar. Dat zijn de extreem compacte overblijfselen van uitgedoofde sterren, zo zwaar dat een suikerklontje ervan op aarde miljarden kilo's zou wegen. Bij zo'n botsing ontstaat een enorme vuurbal die goud, platina en andere zware elementen
Hoeveel regen er in jouw regio valt, is lastiger te meten dan je zou denken. Satellieten houden wereldwijd de neerslag in de gaten, maar hun metingen kloppen lang niet altijd precies. Onderzoekers hebben nu een wiskundige methode ontwikkeld die deze satellietmetingen flink nauwkeuriger maakt, met maar een beperkt aantal grondstations
Soms vind je iets geks juist door heel goed te kijken naar wat er niet is. Dat overkwam een team sterrenkundigen bij het dwergstelsel Draco, een klein sterrenstelsel vlakbij ons eigen Melkwegstelsel. In het centrum van Draco zitten minder sterren dan je zou verwachten. En dat is raar. Draco is
Denk terug aan de coronapandemie. De ene maand droeg bijna iedereen een mondkapje, de andere maand liet bijna niemand het meer zien. Was dat alleen maar wisselende regels van de overheid? Een nieuw wiskundig model laat zien dat er iets veel interessanters speelt: ons eigen gedrag verandert voortdurend de spelregels
Kijk 's nachts omhoog en je ziet steeds vaker een lichtpuntje langzaam over de hemel bewegen. Geen ster, maar een satelliet. Nieuw onderzoek laat zien dat heel veel van die satellieten veel feller schijnen dan toegestaan, en dat is een groeiend probleem voor sterrenkundigen. Rond de aarde cirkelen tegenwoordig
Stel dat er zwarte gaten bestaan die niet zijn ontstaan uit dode sterren, maar al er waren vlak na het ontstaan van het heelal. Klinkt vergezocht, maar wetenschappers onderzoeken dit idee al bijna zestig jaar serieus. Een nieuw overzichtsartikel verzamelt alles wat we tot nu toe weten over deze mysterieuze
Ergens in onze Melkweg kunnen op dit moment maximaal drie extreem zware sterrenresten liggen die al duizenden jaren een subtiel, langgerekt signaal uitzenden. Dat signaal is zo zwak dat we het nog nooit hebben waargenomen. Maar volgens een nieuw rekenmodel zou het precies passen bij de zoekmethodes van toekomstige zwaartekrachtsgolf-
Ergens in een stofwolk, ver buiten ons zonnestelsel, zien astronomen iets dat er precies uitziet als een planeet die nog aan het ontstaan is. Dat is bijzonder: zulke "baby-planeten" zijn ongelooflijk zeldzaam om te spotten. Tot nu toe waren er wereldwijd maar twee van bevestigd. Deze nieuwe
Ergens diep in een koude, donkere gaswolk wordt op dit moment een zware ster geboren. Je kunt het niet zien met een gewone telescoop, want deze wolken zijn zo dicht dat licht er niet doorheen komt. Toch hebben astronomen nu voor het eerst op grote schaal kunnen meten hoe snel
Dertien miljard jaar geleden, toen het heelal nog maar een baby was, bestonden er al monsterlijk zware zwarte gaten. Ze wegen miljarden keren zoveel als onze zon. Hoe ze zo snel zo groot konden worden, is een van de grootste raadsels in de sterrenkunde. Nieuw onderzoek met röntgentelescopen brengt ons
Wil je weten of een cel in een laboratorium nog leeft, dan moet je hem meestal verven. Onderzoekers gebruiken speciale kleurstoffen die alleen in dode cellen binnendringen. Zo zie je onder de microscoop precies welke cellen leven en welke niet. Maar deze methode heeft een prijs: de kleurstof zelf kan
Je kent het misschien van je moestuin: strooi wat mest over je planten en ze groeien sneller. Wetenschappers onderzoeken of iets soortgelijks ook in de oceaan kan werken, om CO2 uit de lucht te halen. Maar hoe goed werkt dat eigenlijk, en hoeveel CO2 haal je er echt mee weg?
Diep in de kernen van sommige verre sterrenstelsels knippert iets vreemds. Om de paar uur tot dagen schiet er plotseling een flits van röntgenstraling de ruimte in, om daarna weer stil te vallen. Dit herhaalt zich keer op keer, bijna als een kosmische vuurtoren. Astronomen noemen dit fenomeen een "
Een dijk tegen overstromingen, een waterzuivering tegen droogte, een nieuw rioolsysteem voor een stad die steeds vaker onder water staat. Arme landen hebben geld nodig om zich aan te passen aan klimaatverandering. Maar wie beslist eigenlijk welke plannen dat geld krijgen, en welke niet? Je zou denken dat klimaatgeld vooral