Onze eigen aarde heeft een magneetveld dat ons beschermt tegen schadelijke deeltjes uit de ruimte. Maar hebben planeten buiten ons zonnestelsel dat ook? Dat is tot nu toe nooit met zekerheid vastgesteld. Een team van sterrenkundigen dacht nu eindelijk zo'n magneetveld te hebben gevonden, bij een extreem hete
Diep in het sterrenbeeld Kiel staat een van de mooiste sterrenkraamkamers van onze Melkweg: de Carina-nevel. Nieuw onderzoek laat zien dat deze kraamkamer niet in één keer ontstond. Een reeks van minstens zestien zware sterexplosies, supernova's, zette de vorming van jongere stersterhopen in gang. Astronomen gebruikten data
Hoe ontstaat een planeet eigenlijk? Je zou denken dat wetenschappers dat allang precies weten. Maar een van de grootste raadsels in de sterrenkunde is juist hoe de allereerste bouwstenen van planeten ontstaan: kleine rotsblokken die we planetesimalen noemen. Nieuw onderzoek laat zien dat een populaire theorie hierover verrassend goed klopt
Soms vliegt er een bezoeker door ons zonnestelsel die hier helemaal niet thuishoort. 3I/ATLAS is zo'n object: een komeet die niet om onze zon is ontstaan, maar van ergens anders uit de Melkweg komt. Een wetenschapper ontwikkelde nu een nieuwe methode om te berekenen hoe oud zo&
Kijk 's nachts omhoog en je ziet een deel van de Melkweg, het sterrenstelsel waarin onze aarde ligt. Die schijf van sterren is niet in één keer ontstaan. Nieuw onderzoek laat zien dat onze Melkweg in twee heel verschillende periodes is gevormd: eerst een wilde, chaotische tijd, daarna een
Normaal gesproken duurt een gammaflits, een extreem felle uitbarsting van straling uit de ruimte, maar een paar seconden. GRB 220627A deed er meer dan duizend seconden over. Dat is zo bijzonder dat astronomen spreken van een "ultralange" gammaflits. En die lange duur roept een lastige vraag op: wat
Ergens buiten ons zonnestelsel draait misschien een planeet die net zo groot is als de aarde, om een ster die lijkt op onze zon. Maar hoe vind je zo'n planeet, als je hem nooit direct kunt zien? Onderzoekers testten nu een slimme detectiemethode op nagemaakte data van PLATO,
Kijk naar een spiraalstelsel als de Melkweg en je ziet duizenden sterrenhopen: dichte groepjes sterren die samen zijn geboren. Je zou verwachten dat die hopen er heel anders uitzien in een rustig stelsel dan in een stelsel waar sterren razendsnel ontstaan. Maar een nieuwe studie laat iets heel anders zien:
Stel je een groepje vrienden voor dat zo losjes aan elkaar hangt, dat je je afvraagt of ze morgen nog samen zijn. Zo keken astronomen lange tijd naar groepjes dwergstelsels: kleine clusters van piepkleine sterrenstelsels die dicht bij elkaar staan. Zijn ze écht met elkaar verbonden door zwaartekracht, of vallen
Sommige sterren overleven hun eigen stervensproces op een opmerkelijke manier. Ze blazen eerst hun hele buitenlaag de ruimte in, voordat ze als supernova ontploffen. Nieuw onderzoek laat zien hoe dat proces sneller en heftiger kan verlopen dan gedacht. Het gaat om zware sterren, ongeveer twintig tot veertig keer zo zwaar
De zon trilt voortdurend, een beetje zoals een bel die natrilt na een tik. Die trillingen vertellen onderzoekers veel over wat er onder en boven het oppervlak van de zon gebeurt. Nu blijkt dat een plotselinge uitbarsting op de zon, een zogeheten zonnevlam, die trillingen blijvend kan veranderen. Een internationaal
Een paar dagen voordat een zware ster instort en als supernova explodeert, speelt zich in de kern een bijna onvoorstelbaar chaotisch proces af. Gas kookt, mengt en verbrandt tegelijkertijd, in lagen die elkaar voortdurend beïnvloeden. Een nieuwe 3D-computersimulatie laat nu precies zien hoe ingewikkeld die laatste fase eigenlijk is.
Kometen worden vaak de postbodes van het heelal genoemd. Ze reizen door een planetenstelsel en kunnen daarbij bouwstenen voor leven afleveren op rotsachtige planeten, zoals water en prebiotische moleculen: chemische stofjes die een opstapje kunnen zijn naar leven. Maar een nieuwe simulatiestudie laat zien dat die levering lastiger is dan
Soms komt een ster te dicht bij een zwart gat. De zwaartekracht trekt de ster dan letterlijk uit elkaar, een gebeurtenis die astronomen een "tidal disruption event" noemen, oftewel een getijdenverstoring. In 2018 zagen telescopen zo'n ramp gebeuren bij een ster die we nu kennen als
Ergens diep in het heelal gaat een ster dood op een spectaculaire manier. Normaal gesproken schiet daarbij een enorme straal energie de ruimte in: een gammaflits, een van de felste gebeurtenissen die we kennen. Maar soms is die flits opvallend zwak en zacht. Astronomen noemen dat een "zachte röntgenflits&
Kijk 's nachts naar het sterrenbeeld Orion en je ziet een van de bekendste plekken aan de hemel. Wat je niet ziet: in dat gebied worden al miljoenen jaren nieuwe sterren geboren. Astronomen dachten lang dat dit een geleidelijk, continu proces was. Nieuw onderzoek laat iets anders zien. Sterren
Soms zit het bewijs voor iets dat je niet kunt zien, verstopt in een trilling. Dat lijkt het geval bij de ster CZ Tucanae, een rode reus die al tachtig jaar wordt gevolgd door telescopen. Astronomen denken dat ze eindelijk bewijs hebben gevonden voor een onzichtbare metgezel die om deze
Ergens tussen de sterren verdwijnt er zwavel. Niet een beetje, maar bijna helemaal. Wetenschappers weten al jaren dat dit element in grote wolken van gas en stof, waar nieuwe sterren geboren worden, bijna spoorloos is. Nu heeft een laboratoriumexperiment een sterke aanwijzing gevonden voor waar die zwavel zich verstopt: in
Elke steen in een oud gebouw vertelt iets over wanneer hij is gelegd. Sterrenstelsels werken eigenlijk hetzelfde. Astronomen hebben nu bij het sterrenstelsel NGC 1365 precies kunnen uitpluizen hoe het de afgelopen 12 miljard jaar is gegroeid, door te kijken naar de chemische "stenen" waarmee het is opgebouwd.
Op aarde ken je lava: gloeiend heet gesteente dat uit een vulkaan stroomt. Op Saturnus' maan Titan bestaat iets soortgelijks, maar dan met water in plaats van gesmeen gesteente. Onderzoekers hebben nu met computersimulaties berekend hoe ver zulke "cryolava" kan stromen, en wat dat betekent voor de
Donkere materie is misschien wel het grootste raadsel van de sterrenkunde. We weten dat het er is, want we zien de zwaartekracht ervan op sterren en sterrenstelsels. Maar waar het precies uit bestaat, weet niemand. Een nieuwe studie laat zien dat je daar iets over kunt leren door simpelweg te
Ergens tussen de sterren van jonge sterrenhopen kan een zwart gat schuilgaan dat we nooit direct zien. Een zwart gat zendt zelf geen licht uit, dus je kunt het niet gewoon fotograferen. Toch denkt een team van astronomen nu dertien plekken te hebben gevonden waar zoiets zwaars en onzichtbaars zich
Ergens om een piepjonge ster heen draait een platte schijf van gas en stof. Uit dat stof ontstaan ooit planeten. Maar voordat dat kan gebeuren, moet het stof eerst een lange val maken: van verspreid door de hele schijf naar een dunne, dichte laag in het midden. Nieuw onderzoek laat
Soms vinden sterrenkundigen iets dat er eigenlijk niet zou moeten zijn: een enorme wolk gas, zo groot als een sterrenstelsel, maar zonder een enkele ster erin. Zo'n object hebben onderzoekers nu gevonden, en wat het extra bijzonder maakt: twee verschillende radiotelescopen hebben het onafhankelijk van elkaar waargenomen. Dat
Onze eigen Jupiter blijft keurig op grote afstand van de zon. Maar bij andere sterren vliegen planeten van dat formaat soms rakelings langs hun ster, in een baan die ze in een paar dagen rondrennen. Hoe komen die reuzen daar terecht? Een internationaal team van astronomen heeft 29 nieuwe voorbeelden