Soms sterft een ster niet stilletjes, maar met een explosie die honderden keren feller is dan een gewone supernova. Deze zogeheten superluminous supernovae, oftewel superheldere supernova's, zijn zo fel dat je ze kunt zien tot in de verste uithoeken van het heelal. Een nieuw onderzoek laat zien dat
Stel je voor: je kijkt vanaf de maan naar de aarde en ziet zonlicht glinsteren op de oceanen. Precies dat gebeurde in 1994, toen een Amerikaanse ruimtesonde duizenden foto's maakte van onze planeet. Die foto's blijken nu goud waard voor sterrenkundigen die op zoek zijn naar
Het heelal wordt groter, elke seconde weer. Maar hoe snel precies? Die vraag houdt sterrenkundigen al jaren bezig, en een nieuwe meting van bijna 400 sterrenstelsels laat zien dat we het antwoord nog steeds niet zeker weten. De snelheid waarmee het heelal uitdijt heet de Hubble-constante. Je zou denken
Zestig lichtjaar van de aarde staat een ster die astronomen al decennia fascineert: bèta Pictoris. Er draait een enorme schijf van stof en gas omheen, en er zijn al twee planeten in ontdekt. Nu hebben onderzoekers vlak bij de ster iets ontdekt dat niet klopt met de rest van het
Je sieraden bevatten misschien een piepklein beetje rodium, het metaal dat platina zo mooi glimmend maakt. Rodium is zeldzaam. Maar er zit juist opvallend veel van in ons zonnestelsel, samen met het verwante metaal ruthenium. Waarom precies deze twee elementen in zo'n grote hoeveelheid voorkomen, was tot nu
Sterren zijn niet altijd wat ze lijken. Soms heeft een ster ooit een planeet opgeslokt, en dat kan de meting van zijn samenstelling jarenlang in de war schoppen. Een nieuw onderzoek laat zien hoe groot dat effect kan zijn, en welke sterren we het beste kunnen bestuderen om zulke gevallen
Een sterrenhoop van nog geen honderd lichtjaar groot, ontstaan toen het heelal amper een paar honderd miljoen jaar oud was. Dat klinkt nu nog als science fiction. Maar volgens astronomen komt dit soort waarnemingen er wel degelijk aan, dankzij een nieuwe generatie telescopen. Het begon allemaal met de James Webb-
Hoeveel water zat er in het jonge zonnestelsel, en waar kwam het vandaan? Wetenschappers zoeken het antwoord in het ijs van manen en kometen. Maar nieuw laboratoriumonderzoek laat zien dat dat ijs een addertje onder het gras kan bevatten. Om de herkomst van ijs te achterhalen, kijken astronomen naar de
Als twee zwarte gaten met elkaar botsen, ontstaat er niet zomaar een nieuw zwart gat. Het nieuwe object trilt eerst nog even na, zoals een gong die blijft doortrillen nadat je erop hebt geslagen. Die trilling zendt rimpelingen in de ruimtetijd uit: zwaartekrachtsgolven. Voor het eerst hebben onderzoekers in zo&
Ver voorbij Mars, tussen de banen van Mars en Jupiter, cirkelt een bijzondere groep rotsblokken door de ruimte. Ze heten Hilda-asteroïden en ze doen al miljarden jaren hetzelfde trucje: voor elke twee rondjes die zij om de zon maken, maakt Jupiter er precies drie. Nieuw onderzoek laat zien hoe
Diep in onze Melkweg zweven objecten die net niet zwaar genoeg waren om een ster te worden: bruine dwergen. Het zijn koele, donkere bollen gas, te licht om zelf te gaan branden. Toch vertellen ze een verrassend gedetailleerd verhaal over hoe onze Melkweg ooit is ontstaan. Met de ruimtetelescoop James
Sterren maken planeten. Zo hebben we het altijd geleerd. Maar wat als het ook andersom kan? Een nieuw onderzoek laat zien dat een planeet zonder ster misschien juist de start kan zijn van een gloednieuwe ster. Het gaat om zogeheten vrij zwevende planeten. Dit zijn planeten die niet om een
Een gigantische ster, 25 keer zo zwaar als onze zon, staat op het punt in te storten en te ontploffen als supernova. Je zou denken dat astronomen dat proces inmiddels goed snappen. Maar een nieuwe supercomputersimulatie laat zien dat er in de laatste dagen iets gebeurt wat niemand had ingecalculeerd:
Soms lijkt een ontdekking te spannend om waar te zijn. Dat gebeurde ook bij VY Canis Majoris, een van de grootste sterren die we kennen. Onderzoekers dachten een enorme gasschil om deze ster te zien. Maar die schil bestaat waarschijnlijk helemaal niet. VY Canis Majoris is een zogeheten hypergigant: een
Ergens in onze Melkweg zweven naar schatting honderd miljoen zwarte gaten rond. Ze zenden geen licht uit en trekken vaak geen ster in hun buurt aan. Daardoor zijn ze vrijwel onmogelijk te zien. Toch is een groep astronomen erin geslaagd om er eentje op het spoor te komen, al is
Op zo'n 240 lichtjaar van de aarde draait een ring van stof om de jonge ster HR 4796A. Die ring is zo helder en scherp afgetekend dat astronomen hem al jaren nauwkeurig bestuderen. Nu blijkt uit nieuwe waarnemingen dat het stof in deze ring anders in elkaar zit
Op het eerste gezicht lijkt Europa, een van de manen van Jupiter, op een gladgepolijste biljartbal. Grote delen van het oppervlak zijn opvallend vlak en glad, zonder de kraters en scheuren die je op andere ijsmanen ziet. Hoe komt dat? Een nieuw onderzoek geeft een verrassend antwoord: ijsvulkanen die iets
Mars verliest al miljarden jaren zijn atmosfeer aan de zonnewind, de stroom geladen deeltjes die constant vanaf de zon naar buiten waait. Wetenschappers dachten dat ze precies wisten waar dat verlies het hardst toeslaat. Nu blijkt dat ook op een onverwachte plek te gebeuren, en dat verandert hoe we naar
Hoe ver weg is een sterrenstelsel eigenlijk? Dat klinkt als een simpele vraag, maar voor astronomen is het vaak een van de lastigste puzzels die er zijn. Een team onderzoekers heeft nu een verbeterde meetmethode ontwikkeld die gebruikmaakt van iets kleins: bolvormige sterrenhopen. En daarmee lossen ze meteen een deel
Vier planeten die al miljarden jaren in een strak, herhalend ritme om hun ster draaien, zonder ooit uit de pas te raken. Dat klinkt als een onmogelijk precies uurwerk, maar in het planetenstelsel Kepler-223 gebeurt precies dit. Nieuw onderzoek laat zien dat dit systeem nog veel stabieler in elkaar
De James Webb ruimtetelescoop (JWST) maakt al jaren foto's van sterren en verre sterrenstelsels. Maar tussen al die beelden verstopt zich nog iets anders: kleine, snel bewegende brokken steen en ijs uit ons eigen zonnestelsel. Een groep onderzoekers ontdekte een slimme manier om die objecten alsnog op te
Ergens diep in het heelal, meer dan 13 miljard jaar geleden, vond een enorme explosie plaats. Het licht daarvan reist al die tijd naar ons toe en werd onlangs gevangen door een röntgentelescoop. Het bijzondere: instrumenten die normaal zulke explosies opsporen, zagen helemaal niets. Dat roept een spannende vraag op:
Op zo'n 160.000 lichtjaar van de aarde, in twee kleine buurstelsels van onze Melkweg, worden op dit moment nieuwe zware sterren geboren. Met de scherpste blik ooit gemaakt, hebben astronomen nu van dichtbij gezien hoe dat proces eruitziet. En het lijkt verrassend veel op wat we in
Diep in het hart van sommige sterrenstelsels schiet een superzwaar zwart gat een straal deeltjes de ruimte in, met bijna de snelheid van het licht. Zo'n straal heet een jet. Hoe die jets precies ontstaan, was lange tijd een raadsel. Een internationaal onderzoeksteam heeft nu voor het eerst
Een telescoop, een stukje zwart plastic en twee piepkleine gaatjes. Meer heb je niet nodig om de doorsnede van Venus te meten, de planeet die soms als helderste lichtpunt aan onze avondhemel staat. Een groep onderzoekers laat zien hoe je dit zelf kunt doen, met apparatuur die op elke keukentafel