Bij taaislijmziekte zit het slijm in de longen vast. Dat klinkt alleen maar naar plakkerig ongemak, maar het heeft grote gevolgen. Vastgeplakt slijm is namelijk een ideale schuilplaats voor bacteriën. Onderzoekers bouwden nu een computermodel dat laat zien hoe dat precies werkt, en ontdekten daarbij iets onverwachts over de medicijnen
Sommige sterren draaien honderden keren per seconde om hun as en sturen daarbij een stipje licht de ruimte in, als een kosmische vuurtoren. Astronomen dachten dat het lichtpatroon van zo'n ster vaststond. Nu blijkt dat niet waar te zijn: bij de dichtstbijzijnde van deze sterren gebeurde iets dat
Twee eiwitten die met elkaar samenwerken in je lichaam: dat lijkt een simpel, hard feit. Maar hoe zeker is dat feit eigenlijk? Een nieuwe analyse laat zien dat een groot deel van deze "feiten" in een veelgebruikte database maar op één onderzoek berust. Dat is minder solide dan
Je kat ligt uren roerloos op de bank. En dan, zonder duidelijke aanleiding, rent hij plotseling als een dolle door het huis. Waarom gebeurt dat zo grillig? Een groep onderzoekers probeerde dit gedrag te vangen in een wiskundig model, en ontdekte iets verrassends over hoe toeval en innerlijke "drift&
Een menselijk lichaam bestaat uit miljarden cellen. Elke cel heeft een eigen taak: sommige bestrijden ziektes, andere geven signalen door, weer andere bouwen weefsel op. Om dat gedrag te begrijpen, bouwen wetenschappers computermodellen die leren van de genen die in cellen actief zijn. Maar die modellen hebben tot nu toe
Een kabel van de aarde naar de ruimte, waar liften vracht naar een satelliet in een vaste baan omhoog rijden. Het klinkt als sciencefiction, maar wetenschappers onderzoeken deze zogeheten ruimtelift al serieus. Nu blijkt dat iets heel gewoons, namelijk de wind, een grote spelbreker kan zijn. Een ruimtelift is een
Je kent de beelden vast: een orkaan raast over zee, bereikt de kust en verliest dan langzaam kracht. Maar hoe snel dat verzwakken precies gaat, en hoe dat verandert door klimaatverandering, is lastig te voorspellen. Een internationaal onderzoeksteam heeft nu een nieuw wereldwijd model gebouwd dat dit proces beter in
Stel je voor: je woont aan de kust en wil weten hoe groot de kans is dat een orkaan jouw huis raakt, en hoe hard de wind dan waait. Wetenschappers gebruiken daarvoor computermodellen. Een onderzoeksteam heeft nu zo'n model flink verbeterd. Het model heet PepC-Global. Het simuleert
Elke dag sterven er miljarden cellen in je lichaam. Dat is normaal en zelfs nodig. Maar wat gebeurt er met de restjes? Een leger van opruimcellen, macrofagen genoemd, ruimt dit dagelijkse "celafval" op. Nieuw wiskundig onderzoek laat zien dat deze opruimcellen dat op een verrassend specifieke manier doen:
Je kent El Niño vast wel: het weerfenomeen waarbij een groot gebied warm water in de Stille Oceaan voor extreem weer kan zorgen, van droogte tot overstromingen. Maar waarom bewegen zulke warme of koude gebieden eigenlijk in een bepaalde richting langs de evenaar? Een nieuw theoretisch onderzoek geeft daar een
Wetenschappers bouwen steeds vaker digitale versies van biologische systemen. Denk aan een computermodel van hoe een cel reageert op medicijnen, of hoe een hart klopt. Zulke modellen zijn superhandig: je kunt er duizenden proefjes mee doen zonder één muis of proefbuis aan te raken. Maar er is een probleem. Veel
Meer eten, meer ruimte, meer kansen om te paren. Je zou denken dat dit altijd goed nieuws is voor een diersoort. Maar een nieuwe computersimulatie laat iets vreemds zien: dezelfde gunstige verandering kan een uitbarsting van nieuwe soorten veroorzaken, of juist een golf van uitsterven. Het verschil zit in iets
Twee potvissen bij het wateroppervlak, dicht tegen elkaar aan, en allebei maken ze tegelijk klikgeluiden. Voor je oren klinkt het als een chaotische mix. Maar welk dier maakt precies welk geluid? Dat was tot nu toe bijna onmogelijk te achterhalen. Een groep onderzoekers vond hier een slimme oplossing voor. Potvissen
Stel je voor: het is een broeierige zomerdag en je zet de airco aan om af te koelen. Wetenschappers onderzoeken nu of we iets soortgelijks met de hele aarde kunnen doen. Niet met een airco, maar door de oceaan gericht af te koelen. Een nieuw onderzoek laat zien hoeveel effect
Bacteriën doen iets wat wij niet kunnen: ze geven soms stukjes DNA rechtstreeks door aan hun buren, zonder dat er voortplanting aan te pas komt. Dit heet lateraal gentransfer. Het is alsof jij een stukje van je erfelijke informatie zomaar cadeau doet aan de buurman, in plaats van het door
Ergens in jouw DNA zitten stukjes die al duizenden generaties lang bijna niet veranderen. Niet omdat het toeval zo wil, maar omdat de natuur ze actief beschermt. Grote verzamelingen menselijk DNA, opgeslagen in zogeheten biobanken, laten nu voor het eerst op grote schaal zien welke stukjes dat precies zijn. Een
Je checkt 's ochtends je weerapp voordat je de deur uitgaat. Achter die simpele voorspelling zit een enorm rekenproces, met duizenden metingen van weerstations, ballonnen en satellieten. Onderzoekers werken voortdurend aan manieren om dat proces sneller en beter te maken. Een nieuwe studie laat zien hoe dat efficiënter kan.
Je kent het wel: de weerapp voorspelt zon, maar binnen een uur stort de regen naar beneden. Weersvoorspellingen worden steeds beter, maar bij plotselinge zware regenval lopen computermodellen vaak achter de feiten aan. Een onderzoeksteam heeft nu een methode getest die voorspellingen veel sneller kan bijstellen, met veelbelovende resultaten. Normaal
Woon je in een heuvelachtig gebied en heb je wel eens een onverwachte windvlaag over je erf gehad, terwijl de weerapp niets bijzonders voorspelde? Dan ben je niet de enige. Juist in glooiend of bergachtig terrein voorspellen weermodellen harde windstoten vaak niet goed. Een groep Amerikaanse onderzoekers heeft nu een
Je huid, je lever, je bloedvaten: overal in je lichaam zitten cellen die stoppen met delen, maar niet doodgaan. Ze blijven hangen, en beginnen stoffen uit te scheiden die ontstekingen kunnen aanwakkeren. Dit proces heet celveroudering, of senescentie. Wetenschappers proberen al jaren te ontdekken welke genen hierbij een rol spelen.
Een mierenkolonie vindt een sappig stuk fruit. Al snel lopen er tientallen extra mieren heen, gealarmeerd door een geurspoor van hun soortgenoten. Dat heet rekrutering: een dier dat voedsel vindt, haalt anderen erbij om mee te profiteren. Klinkt slim. Maar nieuw wiskundig onderzoek laat zien dat concurrentie dit gedrag juist
Een mierenkolonie vindt een grote suikerbron. Al snel lopen er tientallen mieren heen en weer, gealarmeerd door geurspoortjes van hun soortgenoten. Maar wat als er nog een andere mierenkolonie is die óók van die suikerbron wil eten? Dan verandert de rekensom volledig, blijkt uit een nieuw wiskundig model. Veel dieren
Een virus dat zichzelf vermenigvuldigt, lijkt een race tegen de klok. Hoe sneller het kopieën van zichzelf maakt, hoe groter de kans dat het je lichaam overneemt. Maar wiskundig onderzoek laat iets verrassends zien: als die kopieermachine een klein beetje te laat op gang komt, kan dat de hele viruspopulatie
Je kent het wel: golven die plotseling anders bewegen als ze een stroming tegenkomen. Op zee gebeurt dat voortdurend. Golven reizen over het wateroppervlak, maar onder het oppervlak stromen ook grote watermassa's, en die twee beïnvloeden elkaar voortdurend. Dat goed doorrekenen is voor wetenschappers al jaren een flinke
Stel dat we over een paar jaar mensen naar Mars sturen. Ze nemen geen steriele robots mee, maar levende organismen: bacteriën die zuurstof maken, planten die voedsel leveren, microben die bouwmateriaal produceren uit Marsgrond. Handig, want dat scheelt enorm veel vracht vanaf de aarde. Maar wat als zo'n