Je kent het vast van een voetbalstadion: de wave, waarbij mensen na elkaar opstaan en weer gaan zitten, zodat er een golf door de tribune trekt. Precies dat beeld gebruiken wetenschappers nu om een van de belangrijkste, maar onbekendste, weerpatronen op aarde uit te leggen. Het gaat om de Madden-
Stel dat er een technologie bestaat die de aarde kan afkoelen door zonlicht terug de ruimte in te kaatsen. Zou jij daar voorstander van zijn? En wie zou daarover mogen beslissen? Precies deze vragen staan centraal in een nieuw essay van drie onderzoekers. De technologie heet zonne-geo-engineering. Dat
Je kent het misschien van vakantiefoto's aan zee: soms is het water helder blauw, soms juist groenig of troebel. Die kleur vertelt wetenschappers heel veel. Ze gebruiken satellieten om de kleur van oceanen wereldwijd te meten, en daaruit af te leiden hoeveel piepkleine algen (fytoplankton) er in het
Je kent het vlindereffect vast wel: het idee dat de klapwiekende vleugels van een vlinder ergens anders op de wereld een storm kunnen veroorzaken. Het is een beeldspraak voor iets heel echts in de natuurkunde van ons weer. Kleine verstoringen groeien uit tot grote weersveranderingen. Nieuw onderzoek laat zien dat
Je zou denken dat piepklein plastic afval gewoon overal in de zee ronddrijft, verspreid over alle dieptes. Maar dat is niet zo. Onderzoekers ontdekten dat microplastics en plankton zich juist verzamelen op heel specifieke dieptes onder het wateroppervlak, als in een soort onzichtbare laag. De oceaan bestaat niet uit één
Een botje van duizenden jaren oud lijkt weinig te vertellen. Toch zit er soms nog DNA in verstopt: piepkleine, beschadigde stukjes erfelijk materiaal. Om daar iets van te leren, moeten wetenschappers die stukjes eerst vergelijken met een compleet referentiegenoom, een soort bouwtekening van het DNA van een soort. Dat vergelijken
Steden worden steeds warmer en steeds meer daken en muren krijgen daarom een speciale witte verflaag. Deze verf kaatst zonlicht terug de ruimte in, waardoor gebouwen minder opwarmen. Klinkt goed, toch? Onderzoekers ontdekten nu een onbedoeld neveneffect: deze verf kan de luchtvervuiling in de stad juist verhogen. De verf, ook
Op zo'n 137 lichtjaar van de aarde draait een ster met drie bijzondere planeten om zich heen. Ze zijn groter dan de aarde, maar kleiner dan Neptunus. Astronomen noemen dit type planeet een sub-Neptunus. Acht jaar lang metingen met een supergevoelige telescoop hebben nu de belangrijkste eigenschappen
Je brein is één groot netwerk. Miljarden hersencellen praten met elkaar via ontelbare verbindingen. Maar hoe vergelijk je het netwerk van het ene brein met het andere? Onderzoekers gebruikten hiervoor tot nu toe vooral grove meetlatjes. Een nieuwe methode kijkt veel gedetailleerder, en dat levert een verrassende inzicht op over
Water op de maan. Het klinkt vreemd, maar diep in de bodem bij de zuidpool van de maan zit mogelijk waterijs verstopt. Dat water is goud waard voor toekomstige maanbewoners: het kan drinkwater leveren, en zelfs raketbrandstof. Maar hoe vind je dat ijs, zonder overal maar te gaan boren? Een
Ergens in het heelal knippert iets heel kort en heel fel. Een signaal dat maar een fractie van een seconde duurt, maar dat vanaf miljarden kilometers afstand nog te zien is. Astronomen noemen dit een fast radio burst, een radioflits (FRB). Niemand weet precies wat deze flitsen veroorzaakt. Nu is
Stel je voor: je plant een middagje buiten, maar een halfuur later valt er ineens een fikse regenbui. Voor dit soort korte-termijn weersvoorspellingen, ook wel "nowcasting" genoemd (het voorspellen van weer voor de komende paar uur), hebben onderzoekers nu een nieuw computermodel ontwikkeld dat mogelijk nauwkeuriger werkt
Zet je voor: een planeet zo groot als Jupiter, op grote afstand van de aarde, en toch vangen we zijn radiosignaal op. Dat is precies wat een team astronomen is gelukt met de planeet Beta Pictoris b. Voor het eerst is radio-straling direct van een exoplaneet (een planeet buiten
Sta je weleens aan het strand tijdens een storm? Dan zie je de golven flink tekeergaan. Maar wat je niet ziet, is dat zo'n storm ook dieper in de oceaan energie achterlaat. Wetenschappers noemen dit soort onderwater golfbeweging "near-inertial waves": trage, ronddraaiende stromingen die ontstaan
Wat gebeurt er precies in je hersenen op het moment dat de bloedtoevoer wegvalt, en weer terugkomt? Dat is lastig te zien, omdat het razendsnel gebeurt en diep in het brein plaatsvindt. Een team onderzoekers heeft nu een nieuw soort echoapparaat ontwikkeld dat dit proces bij muizen in beeld brengt,
Hoe lang duurt het voordat er in een groep dieren of planten iets écht nieuws ontstaat? Denk aan een vogelsnavel die net iets langer wordt, of een bacterie die net iets beter tegen een gif kan. Je zou denken dat wiskundigen dat allang precies konden berekenen. Maar een nieuwe studie
Onze Melkweg heeft gezelschap. Tientallen kleine sterrenstelsels, dwergstelsels genoemd, draaien er als kleine satellieten omheen. Sommige daarvan worden door de zwaartekracht van de Melkweg langzaam uit elkaar getrokken. Andere blijven juist netjes bij elkaar. Een nieuwe studie laat zien hoe groot dat verschil kan zijn, aan de hand van twee
Een zwart gat lijkt het ultieme niets: een plek waar zelfs licht niet aan kan ontsnappen. Toch kan een zwart gat wel degelijk elektrisch geladen raken, net als een batterij. Nieuw onderzoek laat zien dat die lading veel lager blijft dan natuurkundigen decennialang dachten. Draaiende zwarte gaten die in een
Een paar jaar geleden ontdekten astronomen iets spannends: een vreemd, scherp signaal van gammastraling (extreem energierijk licht) uit drie clusters van sterrenstelsels. Sommige onderzoekers hoopten dat dit eindelijk het langverwachte bewijs was voor donkere materie, de onzichtbare stof die volgens berekeningen het grootste deel van al het materiaal in het
Voordat een nieuw medicijn ooit in een laboratorium wordt getest, doorzoeken wetenschappers eerst enorme digitale bibliotheken met miljoenen moleculen. Ze zoeken naar stoffen die lijken op een molecuul waarvan ze al weten dat het werkt. Dit heet virtual screening: een computergestuurde zoektocht naar veelbelovende kandidaten, nog voordat er iets in
Twee planeten met bijna dezelfde grootte en massa kunnen er totaal anders uitzien. Venus en Aarde zijn bijna tweelingen wat afmeting betreft. Toch is de een een gloeiend hete hel met een dikke, giftige atmosfeer, en de ander vol leven met blauwe oceanen. Die tegenstelling is precies waarom astronomen terugkijken
Je hersenen bestaan niet alleen uit neuronen. Er zit ook een heel ander soort cel tussen: de astrocyt. Deze steuncel werd lange tijd gezien als een soort huishoudelijke hulp voor neuronen, die vooral zorgt voor voeding en opruimwerk. Maar wat als astrocyten ook actief meedenken bij het leren van nieuwe
Je kent het beeld misschien wel: strakke rijen wijnstokken die zich uitstrekken over glooiende heuvels. Veel mensen denken dat zo'n wijngaard ook nog een handige bijkomstigheid heeft. Omdat de grond tussen de planten kaal is en er weinig brandbaar materiaal staat, zou een wijngaard een natuurlijke brandgrens vormen
Je hart klopt zo'n honderdduizend keer per dag. Elke hartslag begint met een elektrisch signaal dat ervoor zorgt dat hartcellen zich samentrekken. Twee processen die razendsnel na elkaar gebeuren: eerst het elektrische seintje, dan de mechanische beweging. Wetenschappers willen deze twee al lang tegelijk kunnen meten, want dat
Sterren botsen niet vaak, maar het gebeurt. En soms zie je daar nog jaren later de sporen van terug. Astronomen ontdekten nu een bijzondere ster die vermoedelijk is ontstaan uit de samensmelting van twee sterren, en die nog steeds zwakke signalen uitzendt die aan die botsing herinneren. De ster heet