Een olifant, een paddenstoel en een inktvis lijken niets op elkaar. Toch hebben ze iets gemeenschappelijks: ergens in hun cellen zit een compleet instructieboekje dat bepaalt hoe ze eruitzien en hoe ze overleven. Dat boekje heet het genoom, de volledige verzameling erfelijke informatie van een organisme. Wetenschappers willen dat boekje
Normaal gesproken duurt een gammaflits, een extreem felle uitbarsting van straling uit de ruimte, maar een paar seconden. GRB 220627A deed er meer dan duizend seconden over. Dat is zo bijzonder dat astronomen spreken van een "ultralange" gammaflits. En die lange duur roept een lastige vraag op: wat
Ergens buiten ons zonnestelsel draait misschien een planeet die net zo groot is als de aarde, om een ster die lijkt op onze zon. Maar hoe vind je zo'n planeet, als je hem nooit direct kunt zien? Onderzoekers testten nu een slimme detectiemethode op nagemaakte data van PLATO,
Kijk naar een spiraalstelsel als de Melkweg en je ziet duizenden sterrenhopen: dichte groepjes sterren die samen zijn geboren. Je zou verwachten dat die hopen er heel anders uitzien in een rustig stelsel dan in een stelsel waar sterren razendsnel ontstaan. Maar een nieuwe studie laat iets heel anders zien:
Stel je een groepje vrienden voor dat zo losjes aan elkaar hangt, dat je je afvraagt of ze morgen nog samen zijn. Zo keken astronomen lange tijd naar groepjes dwergstelsels: kleine clusters van piepkleine sterrenstelsels die dicht bij elkaar staan. Zijn ze écht met elkaar verbonden door zwaartekracht, of vallen
Je kent het wel: de weerapp zegt dat het "flink gaat regenen", maar bij jou in de straat valt het reuze mee. Terwijl twee straten verderop iemand kletsnat wordt. Regen is grillig, en hoe je hem meet, maakt nogal uit voor wat je op papier ziet. Nieuw onderzoek
Sommige sterren overleven hun eigen stervensproces op een opmerkelijke manier. Ze blazen eerst hun hele buitenlaag de ruimte in, voordat ze als supernova ontploffen. Nieuw onderzoek laat zien hoe dat proces sneller en heftiger kan verlopen dan gedacht. Het gaat om zware sterren, ongeveer twintig tot veertig keer zo zwaar
Een overstroming spoelt niet alleen huizen weg. Ze maakt ook iets heel praktisch ineens heel moeilijk: schoon blijven tijdens je menstruatie. Een internationaal onderzoeksteam bracht in kaart hoe klimaatrampen wereldwijd het leven van menstruerende vrouwen en meisjes raken, en de uitkomsten zijn op meerdere vlakken zorgwekkend. Toegang tot maandverband, schoon
Je kent het gevoel: een rookmelder die afgaat terwijl er niets aan de hand is. Of erger, die juist stil blijft terwijl er wel brand is. Met waarschuwingssystemen voor het klimaat speelt precies dit probleem. Wetenschappers proberen al jaren signalen te vinden die aankondigen dat het klimaat op een "
De zon trilt voortdurend, een beetje zoals een bel die natrilt na een tik. Die trillingen vertellen onderzoekers veel over wat er onder en boven het oppervlak van de zon gebeurt. Nu blijkt dat een plotselinge uitbarsting op de zon, een zogeheten zonnevlam, die trillingen blijvend kan veranderen. Een internationaal
Wil je de bouwstenen van het leven zien, tot op het niveau van losse atomen? Dan gebruiken wetenschappers vaak een techniek die cryo-elektronenmicroscopie heet, of kortweg cryo-EM. Daarmee bevriezen ze piepkleine biomoleculen, zoals eiwitten, en schieten er duizenden foto's van met een elektronenmicroscoop. Het probleem: je
Een paar dagen voordat een zware ster instort en als supernova explodeert, speelt zich in de kern een bijna onvoorstelbaar chaotisch proces af. Gas kookt, mengt en verbrandt tegelijkertijd, in lagen die elkaar voortdurend beïnvloeden. Een nieuwe 3D-computersimulatie laat nu precies zien hoe ingewikkeld die laatste fase eigenlijk is.
Stel je een stad voor met duizenden straten die allemaal met elkaar verbonden zijn. Als je op één plek een file veroorzaakt, voel je dat al snel in de hele buurt. Zoiets gebeurt ook in ons lichaam, maar dan met genen en eiwitten in plaats van straten. Een nieuwe methode
Griep komt elk jaar terug. Soms mild, soms heftig. Je zou denken dat dat vooral door de seizoenen komt: kou, binnen zitten, droge lucht. Maar een nieuw wiskundig model laat zien dat een virus ook zonder seizoenswisselingen uit zichzelf onvoorspelbaar gedrag kan vertonen. De boosdoener: het virus dat zelf steeds
Kometen worden vaak de postbodes van het heelal genoemd. Ze reizen door een planetenstelsel en kunnen daarbij bouwstenen voor leven afleveren op rotsachtige planeten, zoals water en prebiotische moleculen: chemische stofjes die een opstapje kunnen zijn naar leven. Maar een nieuwe simulatiestudie laat zien dat die levering lastiger is dan
Je kent het beeld van weerkaarten: een orkaan die schuin over zee aankomt en pas op het laatste moment de kust raakt. Maar de hoek waarmee een tropische cycloon (de wetenschappelijke naam voor orkanen en tyfonen) de kust bereikt, maakt nogal wat uit. Een storm die recht, loodrecht, op de
Je voelt je grieperig: spierpijn, hoofdpijn, koorts. Blijf je thuis van je werk of ga je toch? De kans is groot dat je die beslissing baseert op hoe beroerd je je voelt. Niet op het nieuws over hoeveel mensen er die week griep hebben. Een nieuw wiskundig model bevestigt dat
Je checkt het weerbericht op je telefoon en vertrouwt erop dat het klopt. Steeds vaker zit er kunstmatige intelligentie (AI) achter die voorspelling. Maar een groep onderzoekers waarschuwt nu voor een belangrijk probleem: we testen die AI-modellen vooral op de verkeerde manier. AI-modellen voor weer en klimaat worden
Een orkaan die met een piepklein duwtje wordt afgebogen voordat hij echt gevaarlijk wordt. Het klinkt als sciencefiction, maar een groep onderzoekers onderzocht serieus of dit in theorie zou kunnen werken, met hulp van kunstmatige intelligentie (AI). Het weer is extreem gevoelig voor kleine veranderingen. Dat heet in de wetenschap
Je bent boer in een dorp zonder eigen weerstation. Ga je drie dagen voor de oogst nog water geven, of komt er toch regen? Voor honderden miljoenen boeren in arme en middeninkomenslanden is dit geen hypothetische vraag, maar een dagelijkse puzzel. Een verkeerde beslissing kan een deel van de oogst
Je bent boer in een dorp in Oost-Afrika. Ga je vandaag zaaien, of wacht je nog een week vanwege mogelijke regen? Miljoenen kleine boeren nemen dit soort beslissingen dagelijks, vaak zonder goede informatie over het weer. Nieuwe technologie kan daar verandering in brengen, maar brengt ook een nieuw risico
Soms is het belangrijkste nieuws niet een ontdekking, maar het intrekken ervan. Dat overkwam een groep onderzoekers die een kunstmatige intelligentie onder de loep namen die eiwitten "leest". Hun eerste conclusie leek spannend. Bij nader onderzoek bleek die conclusie niet overeind te blijven. Het gaat om een AI-
Soms komt een ster te dicht bij een zwart gat. De zwaartekracht trekt de ster dan letterlijk uit elkaar, een gebeurtenis die astronomen een "tidal disruption event" noemen, oftewel een getijdenverstoring. In 2018 zagen telescopen zo'n ramp gebeuren bij een ster die we nu kennen als
Ergens diep in het heelal gaat een ster dood op een spectaculaire manier. Normaal gesproken schiet daarbij een enorme straal energie de ruimte in: een gammaflits, een van de felste gebeurtenissen die we kennen. Maar soms is die flits opvallend zwak en zacht. Astronomen noemen dat een "zachte röntgenflits&
Kijk 's nachts naar het sterrenbeeld Orion en je ziet een van de bekendste plekken aan de hemel. Wat je niet ziet: in dat gebied worden al miljoenen jaren nieuwe sterren geboren. Astronomen dachten lang dat dit een geleidelijk, continu proces was. Nieuw onderzoek laat iets anders zien. Sterren