Soms sterft een ster, en daarna begint iets nieuws te groeien. Een team astronomen denkt bewijs gevonden te hebben voor een planeet die niet zoals de aarde ontstond, maar pas na de dood van zijn ster. Het zou de eerste "tweede generatie" planeet zijn die we ooit hebben
In het hart van onze Melkweg zweeft een superzwaar zwart gat: Sgr A*. Sterrenkundigen volgen al jaren sterren die er rakelings omheen draaien. Nu is er een nieuwe ontdekt die dichterbij komt dan ooit, en dat opent een unieke kans om Einsteins beroemdste theorie op de proef te stellen. De
Je kunt een overstroming of hittegolf tot op de meter nauwkeurig berekenen met computermodellen. Toch mist zo'n model vaak iets belangrijks: wat de mensen die er wonen al jaren zien gebeuren. Op het Spaanse eiland Tenerife onderzochten wetenschappers wat er gebeurt als je die twee werelden samenbrengt. Tenerife
Je loopt door een drukke stad in Afrika of Azië en voelt de hitte van het asfalt door je schoenen. Groene daken en witte muren die zonlicht terugkaatsen, de zogeheten cool roofs, helpen een beetje. Maar volgens een groep onderzoekers is dat niet genoeg. Zij stellen dat hitte in snelgroeiende
Diep in het sterrenbeeld Orion groeit een jonge, zware ster. Om deze ster, SrcI genaamd, draait een schijf van gas en stof waaruit ooit misschien planeten ontstaan. Astronomen denken nu in die schijf een stof te hebben gevonden die we eigenlijk alleen kennen van meteorieten op aarde: ijzersulfide. Ijzersulfide, ook
Waarom heeft Venus een verstikkend dikke atmosfeer, terwijl Mars nauwelijks een luchtlaag heeft? En waarom lijkt de lucht om de aarde weer anders dan beide? Een deel van het antwoord ligt mogelijk in hoe vaak en hoe hard planeten in hun jeugd tegen elkaar botsten. Planeten ontstaan niet rustig. In
Waarom zwemt de ene zebravis anders dan de andere? En waarom beweegt de ene bacterie net wat sneller dan haar buurman? Gedrag verschilt altijd een beetje van individu tot individu. Een internationaal onderzoeksteam ontwikkelde nu een wiskundige methode die precies blootlegt waar die verschillen vandaan komen. Gedrag is lastig te
Waarom zwemt de ene bacterie sneller dan de andere? En waarom jaagt het ene visje feller op prooi dan zijn buurman? Gedrag verschilt van individu tot individu, zelfs binnen dezelfde soort. Een team onderzoekers ontwikkelde nu een nieuwe rekenmethode om die verschillen in kaart te brengen, op een manier die
Onze eigen aarde heeft een magneetveld dat ons beschermt tegen schadelijke deeltjes uit de ruimte. Maar hebben planeten buiten ons zonnestelsel dat ook? Dat is tot nu toe nooit met zekerheid vastgesteld. Een team van sterrenkundigen dacht nu eindelijk zo'n magneetveld te hebben gevonden, bij een extreem hete
Een boer die ineens met kurkdroge grond zit, terwijl de weersvoorspelling een paar weken eerder nog niets bijzonders liet zien. Dat is het probleem van een "flash drought": een droogte die razendsnel ontstaat, soms binnen een paar weken. Voor boeren en waterbeheerders is dit lastig, want ze hebben
Je spuit al het stilstaande water weg, je bestrijdt muggen en je smeert je in tegen beten. Toch duikt de ziekte chikungunya steeds weer op. Hoe kan dat? Chikungunya is een virusziekte die je oploopt via een muggenbeet. Je krijgt er koorts en pijnlijke gewrichten van. In landen als China
Tijdens corona zag je het steeds weer gebeuren: de besmettingscijfers daalden, iedereen haalde opgelucht adem, en een paar maanden later kwam er een nieuwe golf overheen. Veel wetenschappers dachten dat je zulke golven alleen kunt verklaren met heel ingewikkelde modellen, vol aannames over virusvarianten, seizoenen en gedragsverandering. Een nieuw onderzoek
Diep in het sterrenbeeld Kiel staat een van de mooiste sterrenkraamkamers van onze Melkweg: de Carina-nevel. Nieuw onderzoek laat zien dat deze kraamkamer niet in één keer ontstond. Een reeks van minstens zestien zware sterexplosies, supernova's, zette de vorming van jongere stersterhopen in gang. Astronomen gebruikten data
Je grijpt een kopje koffie zonder erbij na te denken. Ergens in je hersenen gebeurt vlak daarvoor iets geks: de hersencellen die het signaal voor die beweging klaarmaken, zijn niet dezelfde cellen die het meeste "lawaai" maken. Onderzoekers vroegen zich al langer af waarom dat zo is. Een
Stel dat je honderdduizenden mensen onderzoekt op zoek naar een stukje DNA dat een ziekte veroorzaakt. Je gooit alle data op één hoop en zoekt naar patronen. Maar wat als die groep mensen eigenlijk uit allemaal kleinere, verborgen subgroepen bestaat, elk met hun eigen genetische achtergrond? Dan kun je belangrijke
Pak een pin op, stop hem in een gaatje, en ga naar de volgende. Het klinkt simpel. Maar voor mensen met multiple sclerose (MS) zit in die paar seconden een wereld aan vertraging verstopt die je met een stopwatch alleen niet ziet. MS is een ziekte waarbij het eigen afweersysteem
Hoe ontstaat een planeet eigenlijk? Je zou denken dat wetenschappers dat allang precies weten. Maar een van de grootste raadsels in de sterrenkunde is juist hoe de allereerste bouwstenen van planeten ontstaan: kleine rotsblokken die we planetesimalen noemen. Nieuw onderzoek laat zien dat een populaire theorie hierover verrassend goed klopt
Een nieuwe mutatie in een bacterie heeft maar twee mogelijke toekomsten. Of hij verdwijnt weer uit de populatie, of hij wordt uiteindelijk door alle nakomelingen gedragen. Dat laatste heet "fixatie". Welke van de twee uitkomsten het wordt, lijkt toeval, maar de kans erop is precies te berekenen. Een
Soms vliegt er een bezoeker door ons zonnestelsel die hier helemaal niet thuishoort. 3I/ATLAS is zo'n object: een komeet die niet om onze zon is ontstaan, maar van ergens anders uit de Melkweg komt. Een wetenschapper ontwikkelde nu een nieuwe methode om te berekenen hoe oud zo&
Denk aan een thermostaat die bij een beetje kou harder gaat stoken, maar bij heel veel kou juist uitschakelt. Dat klinkt onlogisch, maar in de natuur komt dit soort gedrag vaker voor dan je zou denken. Cellen, genen en zelfs hele ecosystemen kunnen op een signaal reageren met een "
Wetenschappers speuren al jaren in het DNA van dieren, planten en mensen naar plekken waar natuurlijke selectie heeft toegeslagen. Dat zijn stukjes erfelijk materiaal die in de loop van de evolutie extra snel zijn veranderd, omdat ze een voordeel gaven om te overleven. Een nieuwe studie laat zien dat een
Je kent het wel: de weerapp zegt kans op onweer, maar de lucht blijft strak blauw. Of andersom, je verwacht niets en toch een plensbui. Voor meteorologen is dat ook een probleem, vooral in de tropen. Daar gebruiken ze een hulpmiddel dat de kans op onweer en hevige regen inschat:
Je kent het wel: het weerbericht voorspelt zon, maar even later blijkt het toch te gaan regenen. Weersvoorspellingen worden continu bijgewerkt zodra nieuwe metingen binnenkomen, zoals data van weerballonnen of satellieten. Maar de technieken die dit nu doen, hebben een blinde vlek. Een onderzoeksteam presenteert nu een nieuwe methode die
Je checkt 's ochtends de weerapp en ziet: 70% kans op regen om 15.00 uur. Zulke voorspellingen per uur, over de hele wereld, zijn lastig te maken. Onderzoekers hebben nu een nieuw AI-model ontwikkeld dat daar beter in lijkt te zijn dan bestaande systemen. Het model heet
Kijk 's nachts omhoog en je ziet een deel van de Melkweg, het sterrenstelsel waarin onze aarde ligt. Die schijf van sterren is niet in één keer ontstaan. Nieuw onderzoek laat zien dat onze Melkweg in twee heel verschillende periodes is gevormd: eerst een wilde, chaotische tijd, daarna een