Hoeveel sneeuw ligt er nu eigenlijk in de Alpen, en hoeveel daarvan smelt straks als rivierwater? Die vraag is belangrijker dan ze klinkt. Drinkwater, landbouw en waterkracht hangen in grote delen van de wereld af van sneeuw en ijs die geleidelijk smelten. Toch is het verrassend lastig om precies te
Je kent het wel: dagen van gestage, zachte regen. Of juist het tegenovergestelde: een paar uur van intense stortbuien, gevolgd door dagen kurkdroog weer. Onderzoekers denken nu beter te begrijpen waarom de tropen in een warmer klimaat steeds vaker naar dat tweede patroon lijken te verschuiven. In de tropen ontstaat
Je huis staat vol met water na een flinke regenbui. Niet alleen regenwater, maar ook water uit de wc-put van de buren. Voor miljoen mensen in overvolle wijken van steden in arme landen is dit geen ver-van-bed scenario. Het gebeurt steeds vaker, en het maakt mensen ziek.
Je kent het beeld van het journaal: binnen een uur verandert een straat in een rivier. Flash floods, plotselinge overstromingen door extreme regenval, slaan vaak snel en hard toe. Hoe eerder mensen gewaarschuwd worden, hoe meer tijd ze hebben om op tijd weg te komen of spullen te beschermen. Een
Je kent het wel: een telefoonsnoer dat na een paar keer draaien vanzelf in de knoop raakt. Iets vergelijkbaars gebeurt, blijkt uit nieuw onderzoek, in het DNA van bacteriën. Als een gen heel vaak wordt afgelezen, verstrengelt het DNA eromheen zich op een manier die wetenschappers nog niet eerder zo
Je kent het wel: de ene winter staat je regio blank, de volgende winter blijft het juist droog terwijl een ander land kopje onder gaat. Nieuw onderzoek laat zien dat een grootschalig, tot nu toe onderbelicht patroon in de atmosfeer daar een belangrijke rol in speelt. Onderzoekers noemen dit patroon
Een vissersboot op volle zee, een containerschip op weg naar Rotterdam, een dijk aan de kust. Allemaal hebben ze iets gemeen: ze zijn afhankelijk van een goede voorspelling van golfhoogtes. Is die voorspelling te optimistisch, dan kan dat gevaarlijk zijn. Onderzoekers hebben nu een nieuwe methode ontwikkeld die deze voorspellingen
Je kent het beeld van het weerbericht: grote groene en rode vlekken die aangeven waar het hard gaat regenen. Voor overstromingen en wateroverlast is zo'n voorspelling cruciaal. Een nieuw onderzoek laat zien dat AI-modellen daar opvallend goed in zijn geworden, maar dat ze nog worstelen met één
Je kent het wel: de weerapp voorspelt wind voor je hele regio, maar in jouw straat waait het toch anders dan een paar kilometer verderop. Datzelfde probleem speelt bij klimaatmodellen, maar dan op nog grotere schaal. Een onderzoeksteam heeft nu een nieuwe AI-methode ontwikkeld die dit probleem slimmer aanpakt
Elke maand gebeurt er iets opmerkelijks in de eierstokken van vrouwelijke zoogdieren. Tientallen kleine blaasjes, follikels genoemd, beginnen te groeien. Maar uiteindelijk wint er maar één, of bij koeien soms eentje per golf van groei. De rest sterft af. Hoe dat proces precies verloopt, is lastig te vangen in een
Een cel die zich deelt, lijkt een simpel proces. Maar hoe een cel precies groeit voordat hij splitst, is eigenlijk nog niet zo duidelijk. Groeit hij steeds met hetzelfde beetje per minuut, zoals een plant die gestaag langer wordt? Of gaat het sneller en sneller, zoals geld dat op een
Een epidemie lijkt op het eerste gezicht een kwestie van wiskunde: hoeveel mensen zijn besmet, hoe snel verspreidt het virus zich, wanneer piekt het aantal patiënten? Maar er zit iets tussen die cijfers in dat vaak over het hoofd wordt gezien: wat mensen zelf denken over het gevaar. Draag jij
Een kankercel die door weefsel beweegt, lijkt soms op iemand die door een te nauwe deuropening probeert te wurmen. Het grootste obstakel daarbij is niet de cel zelf, maar de celkern: het bolletje in het midden van de cel waarin al het DNA opgerold zit. Die kern is relatief stijf
Een kankercel die wil uitzaaien, moet zich soms door een opening persen die kleiner is dan zijn eigen celkern. Dat lijkt onmogelijk, maar het gebeurt voortdurend in ons lichaam. De celkern is de ruimte in een cel waarin het DNA zit opgeborgen. Hoe die kern zich laat vervormen, blijkt af
Waar groeit een bepaalde plant? Die vraag lijkt simpel, maar het antwoord bepaalt of natuurbeschermers de juiste gebieden beschermen. Onderzoekers gebruiken steeds vaker kunstmatige intelligentie (AI) om dit te voorspellen. Maar nieuw onderzoek laat zien dat deze modellen lang niet altijd even betrouwbaar zijn, vooral niet bij zeldzame soorten. Wetenschappers
Twee cellen die uit dezelfde celdeling ontstaan, zijn nooit helemaal identiek. Ook al hebben ze precies hetzelfde DNA en groeien ze in dezelfde omgeving, hun chemische samenstelling loopt toch uit elkaar. Hoe kan dat? Een nieuw wiskundig model laat zien dat dit voor een deel gewoon toeval is, puur door
Het heelal wordt groter, elke seconde weer. Maar hoe snel precies? Die vraag houdt sterrenkundigen al jaren bezig, en een nieuwe meting van bijna 400 sterrenstelsels laat zien dat we het antwoord nog steeds niet zeker weten. De snelheid waarmee het heelal uitdijt heet de Hubble-constante. Je zou denken
Stel je een dag voor waarop de temperatuur zo hoog oploopt dat buiten werken bijna onmogelijk wordt. Voor mensen in het noordwesten van Nigeria is dat geen ver toekomstbeeld, maar een terugkerend probleem. Een nieuw onderzoek laat zien dat hittegolven daar de komende tijd vaker en heftiger zullen voorkomen. Onderzoekers
Je wilt weten of het bij jou volgend jaar vaker gaat overstromen, of dat je gewassen droogte gaan tegenkomen. Voor dat soort vragen is een wereldwijd klimaatmodel te grof. Onderzoekers in Australië en omstreken werken daarom al vijftien jaar aan modellen die veel gedetailleerder inzoomen op hun eigen regio. Dit
Zestig lichtjaar van de aarde staat een ster die astronomen al decennia fascineert: bèta Pictoris. Er draait een enorme schijf van stof en gas omheen, en er zijn al twee planeten in ontdekt. Nu hebben onderzoekers vlak bij de ster iets ontdekt dat niet klopt met de rest van het
Je sieraden bevatten misschien een piepklein beetje rodium, het metaal dat platina zo mooi glimmend maakt. Rodium is zeldzaam. Maar er zit juist opvallend veel van in ons zonnestelsel, samen met het verwante metaal ruthenium. Waarom precies deze twee elementen in zo'n grote hoeveelheid voorkomen, was tot nu
Je kijkt naar de weersvoorspelling omdat er zware regen wordt verwacht. Komt die stortbui er echt, en hoeveel millimeter regen valt er dan precies? Onderzoekers ontdekten dat een AI-weermodel voor de regio rond Peking op dit moment niet in beide tegelijk heel goed kan zijn. Weersvoorspellingen worden steeds vaker
Sterren zijn niet altijd wat ze lijken. Soms heeft een ster ooit een planeet opgeslokt, en dat kan de meting van zijn samenstelling jarenlang in de war schoppen. Een nieuw onderzoek laat zien hoe groot dat effect kan zijn, en welke sterren we het beste kunnen bestuderen om zulke gevallen
Een sterrenhoop van nog geen honderd lichtjaar groot, ontstaan toen het heelal amper een paar honderd miljoen jaar oud was. Dat klinkt nu nog als science fiction. Maar volgens astronomen komt dit soort waarnemingen er wel degelijk aan, dankzij een nieuwe generatie telescopen. Het begon allemaal met de James Webb-
In een kas vol tomatenplanten zetten boeren soms roofmijten uit om plaagluis op te eten. Om die roofmijten aan de gang te houden, krijgen ze er vaak extra voedsel bij, zoals stuifmeel. Handig, zou je denken. Maar wiskundigen laten nu zien dat dit trucje onverwachte gevolgen kan hebben voor hoe