Een muis die overdag slaapt en 's nachts foerageert. Een uil die precies het omgekeerde doet. Dieren lijken hun slaapritme perfect af te stemmen op wanneer ze het beste kunnen zien, en op wat hun buren doen. Onderzoekers hebben nu een wiskundig model gebouwd dat laat zien waarom dat
Ergens op grote afstand van de aarde is een ster bezig te sterven. Niet met een knal, maar langzaam, in fases. Met de ALMA-telescoop in Chili, een netwerk van schotels dat radiogolven opvangt, hebben astronomen nu ongekend scherpe details vastgelegd van dit stervensproces. De ster heet IRAS 06530-0213
Draai een pizzadeeg snel rond en het wordt platter en breder. Iets soortgelijks gebeurde met onze planeet, vlak nadat de Maan ontstond. Een nieuw onderzoek laat zien dat deze vervorming de allereerste gebergtevorming op Aarde in gang kan hebben gezet. Zo'n 4,5 miljard jaar geleden botste een
Tussen 1645 en 1715 gebeurde er iets vreemds met de zon. Er waren bijna geen zonnevlekken te zien. Deze periode heet het Maunder-minimum, genoemd naar de astronoom die het ontdekte. Het viel samen met een koude periode op aarde, de "kleine ijstijd". Maar hoe zeldzaam is zo&
Je zou het niet meteen bedenken, maar de golven onder een windmolen op zee hebben invloed op hoe de wind daarboven waait. Onderzoekers hebben nu een nieuw rekenmodel getest dat dit effect goed kan simuleren, zonder dat je daarvoor enorme rekenkracht nodig hebt. Windmolens op zee staan in de zogeheten
Op aarde verandert het weer voortdurend. Maar wat als je naar een wereld kijkt die miljarden kilometers verderop rondzweeft in de ruimte? Sterrenkundigen ontdekten dat het weerpatroon op zo'n object al meer dan zeven jaar bijna precies hetzelfde is gebleven. Dat is opvallend, want de atmosferen van dit
Elke dag vallen er kleine stukjes ruimtepuin op de Aarde, de Maan, Mars en Jupiter. Meestal merken we er niets van. Maar nieuw onderzoek laat iets vreemds zien: er gebeuren véél meer van die inslagen dan onze rekenmodellen voorspellen. Soms tot honderd keer meer. Wetenschappers gebruiken computersimulaties om te berekenen
Diep in het hart van bijna elk sterrenstelsel zit een superzwaar zwart gat: een gebied waar zoveel massa is samengeperst dat zelfs licht er niet aan kan ontsnappen. Normaal gesproken is er een strakke regel tussen hoe zwaar zo'n zwart gat is en hoe zwaar het stelsel eromheen.
Denk aan de stamboom van een familie. Meestal is die overzichtelijk: ouders, kinderen, kleinkinderen, allemaal netjes onder elkaar. Maar bij planten en sommige dieren gaat het er anders aan toe. Soorten kunnen zich vermengen, genen uitwisselen of zelfs helemaal versmelten. Zo'n stamboom lijkt dan meer op een wirwar
Wie is jouw naaste familielid? Bij mensen is dat meestal duidelijk. Maar bij genen, de stukjes DNA die eigenschappen doorgeven, is die vraag lastiger te beantwoorden dan je zou denken. Zeker als je verschillende soorten met elkaar vergelijkt. Biologen willen vaak weten welk gen in soort A het meest verwant
Ver weg in de ruimte beweegt een sterrenstelsel door een enorme wolk van heet gas, alsof het door stroperig water zwemt. Die beweging buigt een straal van deeltjes die uit het stelsel schiet helemaal om, tot een sliert van meer dan 500.000 lichtjaar lang. Nu hebben astronomen voor het
Zestig lichtjaar van ons vandaan groeit een zonnestelsel op. Het staat bekend als Bèta Pictoris en is nog maar 20 tot 25 miljoen jaar oud, extreem jong vergeleken met ons eigen zonnestelsel van 4,6 miljard jaar. Sterrenkundigen gebruikten dit systeem nu als een soort tijdmachine: met computersimulaties bekeken ze
Sommige plekken in de ruimte zijn zo lastig te bekijken dat er jarenlang iets verborgen kan blijven. Dat overkwam sterrenkundigen bij HR 8799, een van de beroemdste planetenstelsels buiten ons eigen zonnestelsel. Nu blijkt dat er niet vier, maar vijf planeten om deze ster draaien. HR 8799 is al jaren
Je kent het beeld vast wel: landen die samen om tafel zitten en onderhandelen over klimaatbeleid, waarbij een paar grote landen de show lijken te stelen. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel, voor elk onderwerp dat op tafel komt? Een groep onderzoekers ontwikkelde een nieuwe manier om dat precies uit
In 2019 zag de wereld voor het eerst een echte foto van een zwart gat. Die beroemde oranje ring, gemaakt met de Event Horizon Telescope, was een wereldwijd netwerk van schotels op aarde die samen als één reuzentelescoop werkten. Het was een huzarenstukje. Maar wetenschappers lopen nu tegen de grenzen
Diep in de oudste foto's van de James Webb-ruimtetelescoop duiken vreemde, felrode stipjes op. Ze zijn piepklein, gloeien intens rood en zitten vol energie. Astronomen noemen ze "Little Red Dots" en al een tijd breken ze zich het hoofd over wat deze dingen eigenlijk zijn.
Een ster die ontploft, laat normaal gesproken een lichtcurve zien die langzaam en gelijkmatig uitdooft. Maar bij supernova SN 2018bsz zagen astronomen iets vreemds: het licht van deze extreem heldere sterexplosie golft op een vast ritme. Elke 31,6 dagen keert een klein signaal terug, als een hartslag die maandenlang
Zet een paar simpele digitale "organismen" in een leeg rooster en laat ze zichzelf kopiëren. Wat gebeurt er? Volgens een nieuw onderzoek ontstaat er iets verrassends: een heel ecosysteem, met concurrerende en samenlevende "soorten", helemaal vanzelf. Onderzoekers bouwden een digitale wereld die lijkt op een schaakbord
Je ziet vaak verschillende weerapps met net iets andere voorspellingen. Welke moet je geloven? Onderzoekers ontdekten dat het antwoord ook afhangt van hóe je die voorspellingen met elkaar vergelijkt, niet alleen van welke computer ze maakte. Weersvoorspellingen, zeker voor extreem weer zoals zware storm of hitte, worden vaak getest met
Weersvoorspellingen voor over twee weken zijn al lastig. Maar wat als je bepaalde grote weerpatronen wél maandenlang vooruit zou kunnen inschatten? Een groep onderzoekers heeft een wiskundige methode getest die precies dat lijkt te doen, voor een belangrijk tropisch verschijnsel dat wereldwijd invloed heeft op regen en storm. Dat verschijnsel
Je darmen zitten vol met bacteriën die de hele dag druk in de weer zijn. Ze breken vezels af uit je eten en maken daar allerlei stofjes van. Een van die stofjes heet butyraat. Onderzoekers vroegen zich af: kan dit afvalproduct van bacteriën ook helpen om darmkanker te bestrijden? Ze
Aan de zuidelijke nachthemel, vooral goed zichtbaar vanaf het zuidelijk halfrond, hangen twee wolkachtige vlekken die met het blote oog te zien zijn. Dit zijn de Grote en de Kleine Magelhaense Wolk, twee kleine sterrenstelsels die als trouwe begeleiders om onze Melkweg draaien. Nieuw onderzoek laat zien dat deze twee
Soms lijkt een bijzondere ontdekking bij nader onderzoek toch anders te zitten. Dat gebeurt nu met het sterrenstelsel HD 3167, een ster met twee planeten die dwars voor hun ster langsschuiven. Nieuwe metingen zetten vraagtekens bij een eerdere, opvallende claim over de banen van deze planeten. HD 3167 is een
Om elk sterrenstelsel hangt een enorme, onzichtbare wolk: een halo van donkere materie. We kunnen die materie niet zien, maar we weten dat ze er is omdat ze met haar zwaartekracht sterren en gas op hun plek houdt. Nieuw onderzoek laat nu iets opvallends zien: in de kern van zware
Op maar tien lichtjaar afstand cirkelt een gasplaneet om een andere ster: Epsilon Eridani b. Tien lichtjaar lijkt ver, maar in de sterrenkunde is dat verrassend dichtbij. Zou je er met een vliegtuig naartoe reizen, dan duurt dat miljoenen jaren. Toch is dit de dichtstbijzijnde planeet van het type "