Hoog boven Alaska, op tientallen kilometers hoogte, waait het soms harder dan wetenschappers dachten. Een onderzoeksteam ontdekte dat een bepaald windpatroon in de hoge atmosfeer twee keer zo sterk kan zijn als eerdere metingen lieten zien. Dat is belangrijk, want deze winden beïnvloeden onder andere hoe signalen van satellieten en
Diep in het hart van sommige sterrenstelsels schiet een superzwaar zwart gat een straal deeltjes de ruimte in, met bijna de snelheid van het licht. Zo'n straal heet een jet. Hoe die jets precies ontstaan, was lange tijd een raadsel. Een internationaal onderzoeksteam heeft nu voor het eerst
Een telescoop, een stukje zwart plastic en twee piepkleine gaatjes. Meer heb je niet nodig om de doorsnede van Venus te meten, de planeet die soms als helderste lichtpunt aan onze avondhemel staat. Een groep onderzoekers laat zien hoe je dit zelf kunt doen, met apparatuur die op elke keukentafel
Ergens in een verre sterrenstelsel, LEDA 35384 genaamd, ontplofte een zware ster. Wat astronomen daarna zagen, is bijzonder: een explosie die niet netjes rond verliep, en die binnen enkele maanden al nieuw stof begon te maken. Dat stof is precies het soort bouwmateriaal waaruit later planeten en misschien wel leven
Ergens in ons melkwegstelsel draaien sterren rond die zo'n sterk magnetisch veld hebben, dat je er op honderdduizend kilometer afstand al een creditcard mee zou kunnen wissen. Deze zogeheten magnetars zijn extreem zeldzaam: astronomen kennen er maar ongeveer 30 van. Een nieuw onderzoek levert nu zeven kandidaten op
Er is een planeet die zo dicht om zijn ster draait, dat hij daar één rondje in slechts 16 uur voltooit. Ter vergelijking: de aarde doet daar 365 dagen over. Deze planeet, TOI-2109b, staat zo dichtbij zijn ster dat de zwaartekracht hem langzaam naar binnen trekt. Over miljoenen jaren
Je lymfestelsel is een beetje een onderschat systeem. Terwijl je bloedvaten non-stop pompen, werkt het lymfestelsel anders: langzamer, rustiger en met kleppen die af en toe open en dicht gaan. Onderzoekers hebben nu met een computersimulatie precies laten zien hoe stoffen zich door dit systeem verplaatsen. En dat gebeurt
Je loopt op een hete zomerdag door een straat met veel bomen en groen. Fijn, want het voelt meteen koeler aan. Maar diezelfde straat kan 's nachts juist warmer blijven dan een kale straat zonder groen. Dat klinkt tegenstrijdig, maar een nieuw onderzoek laat zien dat dit vaker gebeurt
Je kent het wel van een foto in het donker: er zit korrel en ruis in beeld, waardoor fijne details verdwijnen. Datzelfde probleem heeft een satelliet die sinds een paar jaar de zeespiegel meet met een ongekende scherpte. Onderzoekers werkten aan een slimmer computerprogramma om die ruis eruit te filteren,
Een tumor is geen kloon leger van identieke cellen. Het is vaak een lappendeken van verschillende celgroepen, elk met hun eigen mutaties (blijvende veranderingen in het DNA). Die verscheidenheid heet intratumorheterogeniteit, en het is een van de redenen waarom kanker zo lastig te behandelen is. Als de ene celgroep resistent
Andromeda is onze grote galactische buur, twee en een half miljoen lichtjaar hiervandaan. Zou je er met een straaljager naartoe vliegen, dan ben je vele miljarden jaren onderweg. Toch weten astronomen nog steeds niet precies hoeveel deze reuzenstelsel weegt. Een nieuw onderzoek brengt daar verandering in, door tot diep in
Je checkt 's ochtends de weer-app. "40% kans op regen" staat er. Maar hoe weet je eigenlijk of zo'n voorspelling goed is? Dat is lastiger te controleren dan je zou denken, en juist daar zit een probleem waar wetenschappers nu aan werken. Weersvoorspellingen worden
Een rups kan uitgroeien tot vlinder. Maar ook als die verandering nooit gebeurt, had de rups het vermogen ervoor al in zich. Hoe meet je zoiets? Een wetenschapper probeert daar nu een wiskundige greep op te krijgen. In de biologie gebruiken onderzoekers vaak het woord "plasticiteit". Daarmee bedoelen
In elke cel van je lichaam zit een streng DNA die, helemaal uitgerold, ruim twee meter lang zou zijn. Toch past dat probleemloos in een celkern die je alleen met een microscoop kunt zien. Dat lukt dankzij kleine eiwitten die het DNA als een soort garenklosjes oprollen. Nieuw onderzoek laat
Je kent het vast: de lucht is drukkend, en precies aan het einde van de middag barst het noodweer los. Dit soort herkenbare regenpatronen zijn voor klimaatmodellen verrassend lastig na te bootsen. Een nieuw onderzoek laat zien hoe kunstmatige intelligentie (AI) dit kan verbeteren, door het model een soort geheugen
De meeste planeten draaien mooi in dezelfde richting als de rotatie van hun ster. Logisch, want ze zijn ontstaan uit dezelfde draaiende schijf van gas en stof. Maar bij een planeet die GJ3090 b heet, blijkt dat compleet anders te zijn. Deze planeet beweegt tegen de draairichting van zijn ster
Een eiwit is als een lang kralensnoer dat zich opvouwt tot een precieze 3D-vorm. Verander één kraal, oftewel één bouwsteen (aminozuur) in dat snoer, en soms verandert er bijna niets. Maar soms klapt de hele vorm om, met een ziekte als gevolg. Wanneer gebeurt welk scenario? Een nieuw onderzoek
Ergens in ons eigen Melkwegstelsel, verscholen achter stof en sterren, zat al miljarden jaren een groep sterren die niemand had opgemerkt. Nu is die groep eindelijk ontdekt. Astronomen noemen hem Garro 04. Dat klinkt misschien vreemd: hoe kun je iets over het hoofd zien dat al zo lang bestaat? Het
Stel je een stamboom van soorten voor. Normaal gesproken splitst een tak zich steeds verder op, net als takken aan een boom. Maar in de natuur gebeurt er soms iets vreemds: twee soorten kruisen zich en vormen samen een nieuwe soort. Denk aan bepaalde plantensoorten, of aan hoe sommige vissen
Je ziet het vaker: een wijk die telkens last heeft van wateroverlast, terwijl het onderhoud van de riolering al jaren wordt uitgesteld. Een groep wetenschappers stelt nu dat dit geen toeval is. Volgens hen hangt het slagen van klimaataanpassing direct samen met hoeveel er wordt bezuinigd op publieke voorzieningen. Klimaataanpassing
Je woont in een dorp aan de kust. De zeespiegel stijgt, hevige regen komt vaker voor. Iedereen weet dat er iets moet veranderen, maar wie bepaalt wat "klimaatbestendig" eigenlijk betekent voor jouw straat, jouw buurt? Dat is precies de vraag die een groep Schotse onderzoekers heeft onderzocht. Schotland
Ergens in het heelal ontstaan flitsen van radiogolven die maar een paar duizendste van een seconde duren, maar in die korte tijd meer energie afgeven dan onze zon in dagen. Wetenschappers noemen ze snelle radioflitsen, oftewel FRB's (Fast Radio Bursts). Waar deze flitsen precies vandaan komen, is al
Je hoort vaak over "kantelpunten" in het klimaat: het punt waarop een groot systeem zoals de Amazone of een oceaanstroom plotseling en misschien onomkeerbaar verandert. Maar wat betekent dat concreet voor het weer bij jou in de buurt? Een nieuw onderzoeksteam heeft daar nu een gedetailleerd antwoord op,
Planeten lijken op het eerste gezicht star en onveranderlijk. Maar volgens een nieuw computermodel maken zogeheten super-aardes, planeten die groter zijn dan de aarde maar kleiner dan Neptunus, een flinke krimp door terwijl ze afkoelen. Hun binnenkant kan tot ongeveer 10% kleiner worden dan toen de planeet nog gloeiend
Je lichaam regelt zijn temperatuur, je bloedsuiker en talloze andere processen automatisch, dankzij ingebouwde regelmechanismen. Wetenschappers proberen zulke automatische regelaars ook in cellen te bouwen, met stukjes DNA. Maar hoe weet je welk ontwerp echt werkt? Eén onderzoeksteam bedacht een slimmere manier om dat uit te zoeken, met minder experimenten