Als je aan een orkaan denkt, zie je waarschijnlijk één grote, ronddraaiende massa wind voor je. Zoals water dat wegdraait in een gootsteen, maar dan enorm groot. Nieuw onderzoek laat zien dat dit beeld niet klopt. Een orkaan bestaat uit heel veel kleinere wervels die samen één groot systeem vormen.
Denk aan een pan water die langzaam opwarmt op het fornuis. Je merkt het niet meteen, maar er zit steeds meer warmte in het water. Met de oceanen op aarde gebeurt iets vergelijkbaars, alleen op een gigantische schaal. Ze slaan al decennialang extra warmte op door klimaatverandering. Het probleem: tot
Je kent bliksem als een felle lichtflits met een harde knal. Maar bliksem produceert soms ook iets dat je niet kunt zien: een supersnelle flits van gammastraling. Dat is een vorm van straling met heel veel energie, vergelijkbaar met wat je bij kernreacties tegenkomt. Wetenschappers noemen zo'n flits
Elke dag zweven weersatellieten over de aarde en meten ze de lucht om ons heen. Ze meten temperatuur, vocht en ozon, hoog boven onze hoofden. Die metingen zijn de basis van je weerbericht en van klimaatmodellen. Maar de ruwe data die satellieten opsturen, moet eerst vertaald worden naar bruikbare informatie.
Denk aan de golven die je op het strand ziet: grote, regelmatige deining, maar ook talloze kleine rimpelingen die je oog nauwelijks kan volgen. Voor klimaatwetenschappers is dat een lastig probleem. Computers kunnen de grote golven goed berekenen, maar de kleine, chaotische bewegingen zijn te talrijk en te onvoorspelbaar om
Je kijkt naar het weerbericht en ziet een storm op de kaart. Waar komt hij precies aan land? Die vraag is cruciaal voor hulpdiensten en bewoners, en een nieuw AI-model lijkt daar beter in dan de modellen die de Amerikaanse weerdienst nu gebruikt. Onderzoekers hebben een nieuw computermodel ontwikkeld
Misschien ken je het wel: extreem weer ergens ter wereld, en dan valt al snel het woord "El Niño". Dit is een natuurlijk verschijnsel in de Stille Oceaan dat om de paar jaar opduikt en wereldwijd het weer beïnvloedt. Denk aan extra hitte, droogte of juist hevige regen.
Stel je een rij dominostenen voor. Val er één om, dan vallen ze vanzelf allemaal. Zo wordt vaak gesproken over "kantelpunten" in het klimaat: grote, moeilijk terug te draaien veranderingen die elkaar kunnen versterken. Een bekend voorbeeld is de combinatie van smeltend ijs en een belangrijke oceaanstroming in
Sta je ooit te wachten naast een auto die stationair draait, bijvoorbeeld bij het ophalen van iemand? Dan voel je misschien niet meteen iets. Maar volgens een nieuwe studie warmt de lucht om je heen wel degelijk op door die draaiende motor. Onderzoekers van de University of Arizona deden een
Stel je voor: je checkt 's ochtends de weerapp voordat je de deur uitgaat. De voorspelling die je ziet, komt straks misschien niet meer van een supercomputer die alle natuurwetten doorrekent, maar van een computerprogramma dat vooral heeft geleerd van miljoenen eerdere weerpatronen. Bij de Duitse nationale weerdienst is
Je weet dat je minder vlees kunt eten, minder kunt vliegen of spullen langer kunt gebruiken. Toch doe je het niet altijd. Blijkbaar is dat niet alleen bij gewone mensen zo. Ook klimaatonderzoekers zelf zien dit patroon, en zij deden er nu onderzoek naar. Een team van twee onderzoekers, Sven
Stel je voor: je woont aan een smalle fjord in Noord-Noorwegen. De wind kan er binnen een uur omslaan van bijna windstil naar een stevige storm. Voor weerbureaus is dit gebied al jaren een van de lastigste plekken om goede voorspellingen voor te maken. Onderzoekers testten nu of nieuwe,
Je luistert naar het weerbericht en verwacht heldere taal: "vanmiddag kans op onweer, temperatuur rond 22 graden." Geen slordige fouten, geen verkeerde cijfers. Maar wat als een computer dat bericht zou schrijven in plaats van een meteoroloog? Een nieuw onderzoek laat zien dat dit nog niet zomaar goed
Stel je voor: een dag waarop het buiten 57 graden wordt. Dat klinkt ondenkbaar, maar volgens een nieuwe studie is dat in delen van Frankrijk tegen 2080 statistisch niet uit te sluiten. Onderzoekers keken specifiek naar wat dit betekent voor het elektriciteitsnet, dat gevoelig is voor extreme hitte. Frankrijk heeft
Je kent het geluid van onweer wel: een felle flits, gevolgd door een donderslag. Maar wat je niet ziet, gebeurt hoog boven de wolken. Op zo'n 90 kilometer hoogte, in een laag van de atmosfeer die we de ionosfeer noemen (het deel van de lucht waar deeltjes elektrisch
Je vraagt een AI-chatbot om een vraag te beantwoorden en binnen een paar seconden heb je antwoord. Wat je niet ziet: al die rekenkracht heeft enorm veel stroom nodig. En die stroom moet ergens vandaan komen. In het Amerikaanse Southaven, in de staat Mississippi, wekt een gloednieuw datacenter zijn
Elke dag smelt of groeit er een stukje van het ijs op de Noordpool. Voor scheepvaart, visserij en klimaatonderzoek is het belangrijk om precies te weten hoeveel ijs er morgen, volgende week of over een maand nog ligt. Maar dat dagelijks voorspellen blijkt verrassend lastig, ook voor de slimste computermodellen.
In Nederland weet je precies wanneer een regenbui eraan komt. Buienradar checken, klaar. Dat komt doordat we hier grondradars hebben: apparaten op de grond die neerslag heel precies in beeld brengen, van minuut tot minuut. Maar in grote delen van de wereld, vooral in ontwikkelingslanden, bestaat dat netwerk simpelweg niet.
Weersvoorspellingen en klimaatmodellen rekenen de atmosfeer door in een soort rooster van vakjes, vaak enkele honderden meters groot. Maar bomen, gebouwen en heuvels op de grond zijn veel kleiner dan die vakjes. Toch hebben ze grote invloed op hoe de wind langs het oppervlak stroomt. Computermodellen moeten dat effect dus
Stel je voor: je gemeente moet een dijk bouwen, maar niemand weet precies hoe hoog de zee over vijftig jaar staat. Bouw je te laag, dan loop je risico op overstromingen. Bouw je te hoog, dan geef je geld uit dat misschien niet nodig was. Een groep onderzoekers onderzocht een
Elke dag vliegen er duizenden vliegtuigen boven ons hoofd. Ze sturen voortdurend signalen uit om hun locatie door te geven aan de luchtverkeersleiding. Die signalen blijken nu ook bruikbaar voor iets heel anders: het meten van vocht in de lucht. Vocht in de lucht, ofwel luchtvochtigheid, is lastig te meten.
Stel je voor: je woont in een gebied waar het elk jaar rond dezelfde tijd flink regent, in een vast patroon. En daar tegenover een streek waar de regen soms vroeg komt, soms laat, soms veel, soms weinig. Voor boeren en waterbeheerders maakt dat een enorm verschil. Een team van
Sta je weleens naar een windmolen te kijken en zie je dat de wieken de ene keer sneller draaien dan de andere? Dat is geen toeval. Wind is nooit helemaal stabiel: er zitten voortdurend kleine en grote schommelingen in, wat natuurkundigen turbulentie noemen. Die turbulentie zorgt ervoor dat de stroom
Je kijkt weleens naar de lucht en probeert in te schatten of het gaat regenen. Meteorologen doen dat op grote schaal, met satellieten en computermodellen. Maar wolken zijn lastig te voorspellen, vooral als het gaat om buien en onweer die snel ontstaan. Een groep onderzoekers heeft nu een nieuw AI-
Stel je voor: een hittegolf in de zomer, waarbij vissen massaal doodgaan in een meer. Of een warmwaterbron waarin bijzondere diersoorten al duizenden jaren overleven. Wetenschappers gebruiken zulke extreme situaties als een soort kijkglas naar de toekomst. Ze proberen te voorspellen hoe waterleven, van vissen tot algen, omgaat met klimaatverandering.