Je kent het geluid van onweer wel: een felle flits, gevolgd door een donderslag. Maar wat je niet ziet, gebeurt hoog boven de wolken. Op zo'n 90 kilometer hoogte, in een laag van de atmosfeer die we de ionosfeer noemen (het deel van de lucht waar deeltjes elektrisch
Je vraagt een AI-chatbot om een vraag te beantwoorden en binnen een paar seconden heb je antwoord. Wat je niet ziet: al die rekenkracht heeft enorm veel stroom nodig. En die stroom moet ergens vandaan komen. In het Amerikaanse Southaven, in de staat Mississippi, wekt een gloednieuw datacenter zijn
Elke dag smelt of groeit er een stukje van het ijs op de Noordpool. Voor scheepvaart, visserij en klimaatonderzoek is het belangrijk om precies te weten hoeveel ijs er morgen, volgende week of over een maand nog ligt. Maar dat dagelijks voorspellen blijkt verrassend lastig, ook voor de slimste computermodellen.
In Nederland weet je precies wanneer een regenbui eraan komt. Buienradar checken, klaar. Dat komt doordat we hier grondradars hebben: apparaten op de grond die neerslag heel precies in beeld brengen, van minuut tot minuut. Maar in grote delen van de wereld, vooral in ontwikkelingslanden, bestaat dat netwerk simpelweg niet.
Weersvoorspellingen en klimaatmodellen rekenen de atmosfeer door in een soort rooster van vakjes, vaak enkele honderden meters groot. Maar bomen, gebouwen en heuvels op de grond zijn veel kleiner dan die vakjes. Toch hebben ze grote invloed op hoe de wind langs het oppervlak stroomt. Computermodellen moeten dat effect dus
Stel je voor: je gemeente moet een dijk bouwen, maar niemand weet precies hoe hoog de zee over vijftig jaar staat. Bouw je te laag, dan loop je risico op overstromingen. Bouw je te hoog, dan geef je geld uit dat misschien niet nodig was. Een groep onderzoekers onderzocht een
Elke dag vliegen er duizenden vliegtuigen boven ons hoofd. Ze sturen voortdurend signalen uit om hun locatie door te geven aan de luchtverkeersleiding. Die signalen blijken nu ook bruikbaar voor iets heel anders: het meten van vocht in de lucht. Vocht in de lucht, ofwel luchtvochtigheid, is lastig te meten.
Stel je voor: je woont in een gebied waar het elk jaar rond dezelfde tijd flink regent, in een vast patroon. En daar tegenover een streek waar de regen soms vroeg komt, soms laat, soms veel, soms weinig. Voor boeren en waterbeheerders maakt dat een enorm verschil. Een team van
Sta je weleens naar een windmolen te kijken en zie je dat de wieken de ene keer sneller draaien dan de andere? Dat is geen toeval. Wind is nooit helemaal stabiel: er zitten voortdurend kleine en grote schommelingen in, wat natuurkundigen turbulentie noemen. Die turbulentie zorgt ervoor dat de stroom
Je kijkt weleens naar de lucht en probeert in te schatten of het gaat regenen. Meteorologen doen dat op grote schaal, met satellieten en computermodellen. Maar wolken zijn lastig te voorspellen, vooral als het gaat om buien en onweer die snel ontstaan. Een groep onderzoekers heeft nu een nieuw AI-
Stel je voor: een hittegolf in de zomer, waarbij vissen massaal doodgaan in een meer. Of een warmwaterbron waarin bijzondere diersoorten al duizenden jaren overleven. Wetenschappers gebruiken zulke extreme situaties als een soort kijkglas naar de toekomst. Ze proberen te voorspellen hoe waterleven, van vissen tot algen, omgaat met klimaatverandering.
Je kijkt naar een satellietfoto van de kust en ziet een groene waas in het water. Is dat een schadelijke algenbloei, of gewoon een normale hoeveelheid plantaardig plankton? Satellieten kunnen dat vanuit de ruimte inschatten, maar hoe nauwkeurig die inschatting is, hangt af van iets wat onderzoekers tot nu toe
Denk aan de oceaan en je ziet waarschijnlijk één grote blauwe vlakte voor je. Maar onder water bestaan duizenden verschillende leefgebieden, elk met hun eigen mix van algen, vissen en ander leven. Wetenschappers noemen deze zones "eco-provincies": stukken oceaan die ecologisch bij elkaar horen. Een nieuw onderzoek
Stel je voor: je gaat zoals gewoonlijk naar buiten, maar de zon is ineens veel gevaarlijker geworden. Dat zou volgens een nieuw onderzoek kunnen gebeuren na een kernoorlog. Niet door de bommen zelf, maar door wat er daarna met de lucht boven ons gebeurt. Een onderzoeksteam gebruikte klimaatmodellen, computerprogramma'
Stel je voor: het weer waar jij woont, verandert langzaam in het weer van een gebied honderden kilometers zuidelijker. Dat is precies wat wetenschappers bedoelen als ze praten over verschuivende klimaatzones. Door opwarming van de aarde kunnen droge gebieden natter worden, of gematigde streken juist warmer en droger. Nieuw onderzoek
Stel je voor: de zomer van 2050. Is het dat jaar warm en vochtig, of juist droog? Dat verschil bepaalt of muggen die knokkelkoorts overbrengen zich ergens kunnen vestigen. Nieuw onderzoek laat zien dat dit soort natuurlijke schommelingen in het weer minstens zo belangrijk zijn als klimaatverandering zelf, als het
Sta je in de zomer op een druk kruispunt, dan voel je het meteen: het is er warmer dan in het park verderop. Auto's, airco's en gebouwen stoten allemaal warmte uit. Die warmte komt bovenop de warmte van de zon. Een nieuw overzichtsartikel laat zien dat
Denk aan een draaikolk in de zee, een wervel van water die honderden kilometers groot kan zijn. Die wervels spelen een grote rol in hoe de oceaan warmte en energie rondpompt. Maar er zat een fout in de wiskundige methode waarmee wetenschappers deze wervels in klimaatmodellen berekenen. Een nieuw onderzoek
Je fietst langs de kust en voelt de wind vanaf zee. Wat je niet ziet: boven het water vindt voortdurend een uitwisseling plaats van warmte en beweging tussen de zee en de lucht erboven. Die uitwisseling is cruciaal voor weersvoorspellingen, klimaatmodellen en de bouw van windmolenparken op zee. Een onderzoeksteam
Je opent het raam voor frisse lucht. Maar wat als een deel van de oplossing voor klimaatverandering die lucht juist weer verandert? Wetenschappers onderzochten wat er gebeurt met fijnstof, de kleine, schadelijke deeltjes in de lucht die we inademen, als we de aarde kunstmatig gaan afkoelen. Het gaat om een
Was die warme herfst dit jaar nou door klimaatverandering, of gewoon toeval? Die vraag is lastiger te beantwoorden dan je zou denken. Het weer schommelt namelijk altijd, ook zonder dat de mens er iets mee te doen heeft. Wetenschappers noemen dat "natuurlijke variabiliteit": de normale ups en downs
Een orkaan die plotseling veel sterker wordt, is voor meteorologen nog altijd lastig te voorspellen. Een deel van het antwoord zit diep in het oog van de storm, in een gebied dat wetenschappers de "warme kern" noemen. Een onderzoeksteam heeft nu een nieuwe manier ontwikkeld om die warme
Je kent het wel: een paar dagen achter elkaar ander weer, met wisselende wind en temperatuur. Wat je misschien niet weet, is dat zulke wisselingen ook het water in kustkanalen laten bewegen, bijna als een extra soort getij. Een onderzoeksteam heeft dit effect nu nauwkeurig gemeten in een kanaal in
Een vallende ster die je 's nachts ziet, klinkt eigenlijk ook. Meteoren maken een dreun in de lucht die je niet hoort, maar die wetenschappers wel kunnen meten. Nieuw onderzoek laat zien dat we die dreun tot nu toe verkeerd hebben geïnterpreteerd, met grote gevolgen voor onze berekeningen. Wanneer
Je kent het misschien van zwemmen in zee: opeens zwem je door een koude stroming, terwijl het water een meter verderop veel warmer is. Zulke scherpe overgangen in de oceaan heten fronten. Nieuw onderzoek laat zien dat de oceaan zelf een rem kan zetten op het scherper worden van die